Araç Hasarı Nedeniyle Tazminat Davaları
Trafik kazası sonucu meydana gelen araç hasarı nedeniyle ortaya çıkan zarar tazminat davalarına konu olabilmektedir. Halk arasında “yattı parası” olarak adlandırılan “araç mahrumiyet bedeli“, araç kullanamaz hale gelmiş ise (pert olmuşsa) araç bedeli, araçtaki hasardan dolayı onarım sonrası değer kaybı ve ticari araçlarda istem konusu olabilen “kazanç kaybı” araç hasarı nedeniyle tazminat davalarının genel başlıklarını oluşturmaktadır. O halde;
- Araç hasarından dolayı oluşan değer kaybı
- Aracın kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle araç bedeli
- Araç hasarının onarım bedeli
- Ticari araçlarda onarım süresi boyunca “kazanç kaybı” makalemizin alt başlıklarını oluşturacaktır.
Araç Hasarı Mevcut İse Ne Yapılmalı
Trafik kazası sonucu araç hasarı meydana gelmiş ise bu durumda hasarlı aracın değişik açılardan fotoğrafı çekilmelidir. Ayrıca aracın Kasko Sigortası varsa bu sigortayı yapan sigorta şirketine kaza bildirilmeli ve araç yetkili servise çekilmelidir.
Mevcut delillerin kaybolmaması için mahkeme kanalıyla ve uzman bilirkişi katılımıyla “delil tespiti” yapılması ve onarım sonrası araçta “değer kaybının” mevcut olup olmadığının belirlenmesi istenebilir.
Araç Onarım Bedeli Alacağı
Kaza sonrası oluşan araç hasarlarında işçilik, değişen parça ve bunun yanı sıra çekme maliyetleri ve sair maliyetler zarar kapsamındadır. Ayrıca aracın hasar tespiti yapılmış ise henüz onarım yapılmadığı aşamada dahi,hasar tespiti uyarınca tazminat talep edilebilmesi mümkündür. Aracın henüz tamir ettirilmemiş olması, bedeline ilişkin isteğin reddedilmesini gerektirmez. Bu durumda araç maliki tamir aşamasında dahi olsa “araç onarım bedelini” talep etmesi mümkündür. Araç onarım bedeli talebiyle açılan davalarda kamer kayıtları mevcut ise değerlendirilecek, araç kayıtlarının ve kazaya ilişkin kaza tespit tutanağının ikmal olunacak ve bu suret ile bilirkişiye tevdii olunarak alınan bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulacaktır.
Araç Pert İse
Trafik kazası nedeniyle araç tamamen kullanılamaz hale gelmiş ise yani aracın onarım giderleri aracın mevcut değerini aşıyor ise bu durumda araç bedeli istenecektir. Bu durumda mahkemece bilirkişi görevlendirilecek, aracın hasar dosyası ve ve aracın kilometresi,modeli,markası gibi hususlar değerlendirilerek onarımın ekonomik ve mantıklı olup olmadığı göz önüne alınarak bilirkişi tarafından rapor düzenlenecektir. Ayrıca araç pert hale gelmiş ise araç onarım bedeli ile araç değer kaybı birlikte istenemeyecektir. Çünkü değer kaybı, motorlu aracın kazan önceki hasarsız değeri ile kaza sonrası onarıldıktan sonraki durum arasındaki farktır.
Araç Değer Kaybı Alacağı
Araç değer kaybı alacağı, motorlu aracın kazadan önceki hasarsız piyasa değeri ile kaza sonrası onarıldıktan sonraki durum arasındaki farkı ifade eden bir alacak türüdür. Bir araç ne kadar iyi bir ustad tamir olursa olsun ne kadar iyi onarılırsa onarılsın eskisi gibi olamayacak ve değer kaybedecektir.Bu nedenle kazaya ve hasara neden olan sorumlu kişi ve kişilere onarım masraflarının yanı sıra uğranılan zarar nedeniyle “değer kaybı” davası da açılmaktadır.
Araç değer kaybı hesaplanırken; Aracın modeli ,olay tarihindeki yaşı,yapılan onarım işlemleri,özellikleri Tüm dosya kapsamına değerlendirilecektir. Aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki farka göre değer kaybı hesaplanarak değer kaybı tespit olunacaktır.
Değer kaybı konusunda mahkkemece aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının yeniden hesaplanması konusunda alanında uzman makine mühendisi bilirkişiden ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli rapor alınması gerekmektedir.(Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 22.02.2018 T. 2017/76 E. 2018/1270 K.)
Değer Kaybı Alacağından Kim Sorumludur
Araç değer kaybı alacağından kusurlu aracın işleteni, sürücüsü ve sigorta şirketi müteselsilen sorumlu olacaktır. Bu durumda kişi sorumlulardan herhangi birine başvurabileceği gibi üçüne birden başvurup zararın müteselsilen giderilmesini talep edebilecektir.
Değer Kaybı İçin Hangi Belgeleri Sunmam Gerekir?
Değer kaybı alacağı nedeniyle açılan maddi tazminat davalarında;
- Cumhuriyet savcılığı iddianamesi,ceza dava açılmış ise ilgili ceza davası dosyası
- Araçların ruhsatname fotokopileri
- Sigorta poliçelerinin fotokopileri
- Görgü tanıklarının ifadelerini
- Herhangi bir fatura alınmış ise ilgili fatura belgeleri
- Onarımla ilgili faturalar
- Delil tespiti yapılmışsa alınan belgeler
- Aracın yaşı kullanma süresi ve kilometresi ile galeri sahiplerinden alınan aracın değerine ilişkin belgeleri sunmakta fayda vardır.
Kazanç Kaybı Alacağı
Motorlu araç üzerinden ticari faaliyet yürüten kişiler, meydana gelen trafik kazası nedeniyle araçlarının onarımda kaldığı süre boyunca araçlarını kullanamadıkları için ticari “kazanç kaybına” uğrayacaklardır. Bu halde şahsi araç sahipleri kazanç kaybı talebinde bulunamaz iken motorlu araç üzerinden ticari faaliyetlerini sürdürüen kişiler “kazanç kaybı” talebinde bulunabilecek ve mevcut zararlarını tazmin ettirebileceklerdir. Ancak sigorta şirketleri kazanç kaybı giderinden sorumlu tutulmadığı için kazanç kaybı giderleri aracın işleteni ve sürücüsü sorumlu olacaktır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesine göre, sigortalı aracın neden olduğu kaza sonucunda 3. şahsın aracında meydana gelen gerçek zararların dışında aracın kaza yapması sonucu çalışamamasından kaynaklanan kazanç kaybı sigorta poliçesiyle güvence altına alınan zarardan değildir.
Kazanç kaybı istemiyle açılan davalarda, mahkemece emsal araçlara göre kazanç kaybınının belirlenmesi, Esnaf Sanatkarlar veya Şoförler Odası gibi meslek kuruluşlarından aynı nitelikteki bir aracın kaza tarihi itibariyle günlük ve aylık ortalama net kazancının sorulması ve alınacak cevabın dosya içerisine konulması, davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarının getirtilmesi suretiyle bilirkişi raporu doğrultusunda tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekmektedir.
Araç Mahrumiyet Bedeli (Yattı Parası)
Araç mahrumiyet bedeli, kaza sonucu hasar gören aracın kullanılamaması sebebiyle araç sahibinin mahrum kaldığı bedeli ifade etmektedir. Araç sahibi ve aracın sürücüsü “yattı parası” olarak bilinen mahrumiyet bedelinden müteselsilen sorumludur. Ancak kazanç kaybında olduğu gibi araç mahrumiyet bedelinde sigortanın sorumluluğu mevcut değildir.
Araç mahrumiyet bedelinden kaynaklı uyuşmazlıklarda mahkeme yapacağı incelemede “aracın makul tamir süresini” göz önüne alarak hüküm kuracaktır. Kural olarak, aracın onarımı mümkün ve ekonomikse, hasarın giderilmesi için makul tamir süresi belirlenerek davacının araç mahrumiyet zararının belirlenmesi gerekecektir. Onarım ekonomik değilse (perti uygunsa) yeni araç satın alınması için gerekli sürenin tespiti gerekecektir.
Araç Hasarı İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Değer Kaybı Tazminatını Kimden Talep Edebilirim
Araç değeri kaybı tazminatı; kusurlu sürücüden, araç sahibinden ve kusurlu aracın zorunlu sigortasından talep edilebilir.
Değer Kaybı ve Kazanç Kaybı Taleplerini Aynı Davada Birlikte İsteyebilir miyim
Evet,değer kaybı ve kazanç kaybı taleplerini aynı davada birlikte istenebilir.
Araç Hasarı Nedeniyle Davacı Olabilecek Kişiler Kimlerdir
Araç sahibi,işletenler,işleten gibi sorumlu ve hak sahibi olanlar sürücü ve aracın zilyedi konumundaki kişiler araç hasarı nedeniyle davacı olabilecek kişilerdir.
Araç Hasarı Nedeniyle Açılacak Davalarda Görevli Mahkeme
Araç hasarı nedeniyle oluşan maddi tazminat davalarında görevli mahkeme kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesidir. Ancak davada Sigorta Şirketi hasım gösterilmiş ise bu durumda dava Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılacaktır.
Sigorta Şirketine Başvurmadan Doğrudan Dava Açabilir miyim?
Araç hasarı nedeniyle açılan davalarda husumet olarak sigorta gösterilmeyecek ise ilgili araç sürücüsü ve işletene dava açarken sigorta şirketine başvurma zorunluluğu yoktur. Ancak sigorta şirketi de hasım gösterilecek ise başvuru şarttır.
Araç Değer Kaybı İle İlgili Yargıtay Kararları
- Mahkemece, aynı bilirkişiden araçtaki hasarlar, aracın modeli, özellikleri, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalıların savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının yeniden hesaplanması konusunda ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken aksi olduğu biçimde eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir. Hüküm bozulmuştur.(Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 08.12.2014 T. 2014/21223 E. 2014/17932 K.)
- Trafik kaza raporuna göre davacının aracı 1978 model olup olay gününde altı yaşındadır. O halde bilirkişiden bu yaşa göre değer kaybının ne kadar olacağı konusunda ek düşün alınarak sonucuna göre değer kaybı zararına hükmedilmek gerekir.(Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 07.10.1986 T. 1986/6077 E. 1986/6886 K.)
- Davacının talep ettiği değer kaybı, aracın olay tarihindeki 2.el piyasa rayiç değeri (aracın km’si, modeli, kullanım tarzı, önceden hasarlı olup olmadığı vs gözönünde tutularak) ile aracın gerekli onarımları yapıldıktan sonraki haliyle piyasa değeri arasındaki farktır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda değer kaybı bu yönteme göre belirlenmemiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporu bu hususta yetersiz olup hüküm kurmaya elverişli değildir.(Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 04.05.2016 T. 2016/1046 E. 2016/5461 K.)
- Dava trafik kazasından kaynaklanan değer kaybı tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece, aynı bilirkişiden, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespit edilmesinden sonra aradaki farkın hesaplanarak değer kaybı miktarının bulunması hususunda ayrıntılı, denetime elverişli ve gerekçeli ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 10.02.2014 T. 2014/1106 E. 2014/1421 K.)
Kazanç Kaybı AlacağıI İle İlgili Yargıtay Kararları
- Somut olayda hurdaya ayrılmış araç için gerekli tamir süresinden bahisle kar yoksunluğu tespiti usulü doğru değildir. Bu halde davacının yeniden aynı tür bir aracı satın almak istediğinde ne kadar makul bir sürede alabileceğinin, keza tespit edilecek sürede tazminata uygulanacak faiz gelirinin de gözönünde bulundurularak faizi aşan kazanç kaybının bu usulle uzman bilirkişilere tespit ettirilmek suretiyle kazanç kaybı bulunup bulunmadığı belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.( Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 09.11.2004 T. 2004/6095 E. 2004/12077 K.)
- Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. Davacılar trafik kazası sebebiyle hasar gören aracın onarım süresince çalıştırılmaması sebebiyle oluşan kazanç kaybını da talep etmiştir. Kazanç kaybı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre, poliçe teminatı kapsamı dışında olduğundan, kazanç kaybı talebinin reddine karar verilmesi gerekir. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 29.12.2009 T. 2009/5970 E. 2009/9140 K.
- Hasar bedelinin davalı gerçek kişinin kusur oranına isabet eden kısmından davalı sigorta şirketinin sorumluluğuna gidilmesi, davalı gerçek kişinin kazanç kaybı yönünden kusuruna isabet eden bakiye tazminat miktarından ise sigorta şirketinin sorumlu tutulmaması gerekir.(Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 03.07.2014 T. 2014/8704 E. 2014/10522 K.)
- Mahkemece, davacı idareden davaya konu kazaya karışan aracın, kaza tarihinden öncesine ait günlük sefer sayısını, güzergahını, günlük kazancını ve bir seferde ya da günde davacı tarafça yapılması gereken yakıt, bakım, amortisman gideri gibi zorunlu giderlerini gösteren belge ve bilgilerin istenilmesi, daha sonra önceki raporu düzenleyen bilirkişiden bu belge ve bilgilerde birlikte değerlendirilerek tüm dosya kapsamına göre davacının iddiaları davalının savunması ve rapora itirazları davacı idareye ait aracın modeli, olay tarihindeki yaşı, özellikleri de göz önünde bulundurularak makul onarım süresi ile bu sürede davacı tarafın uğradığı net kazanç kaybının tespiti hususlarında ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken hüküm kurulması doğru görülmemiştir.(Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 26.06.2014 T. 2014/11131 E. 2014/10018 K.)
