Avukatlık sözleşmesi iki şekilde tek taraflı sona erebilir: müvekkil avukatı azleder ya da avukat istifa ederek işi bırakır. Avukatlık ücretinin ödenip ödenmeyeceği, ne kadarının ödeneceği ve karşı yan vekalet ücretinin kime ait olacağı, sona ermenin haklı bir nedene dayanıp dayanmadığına göre değişir. Bu yazıda avukatlık ücretinde azil ve istifanın etkisini önce tek bir tabloda topladık, ardından her durumu kısa başlıklarla açıkladık.

Avukatlık Ücretinde Azil ve İstifa Tablosu

Aşağıdaki tablo, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 164, 165, 172 ve 174. maddeleri ile Yargıtay uygulamasına göre hazırlanmıştır. Akdi ücret, avukat ile müvekkil arasında kararlaştırılan ücrettir. Karşı yan vekalet ücreti ise davayı kaybeden tarafa mahkemece yükletilen ve kural olarak avukata ait olan ücrettir.

Durum	Akdi avukatlık ücreti	Karşı yan vekalet ücreti
Haksız azil (maktu ücret)	Sözleşmede yazan ücretin tamamı istenir; işin bitmemiş olması sonucu değiştirmez.	Dava kazanılmış gibi hesaplanır; dava değeri üzerinden AAÜT’e göre istenir.
Haksız azil (yüzdelik ücret)	Sözleşmedeki oran dava değerine uygulanır. Değer henüz kesinleşmemişse hesap tartışmalıdır.	Dava değeri üzerinden AAÜT’e göre belirlenir.
Haksız azil (ücret kararlaştırılmamış veya geçersiz)	Avukatlık Kanunu m.164/4’e göre dava değerinin %10–%20’si; AAÜT’ün altına inilemez.	Ayrıca AAÜT’e göre istenir.
Haklı azil (sonuçlanmamış işler)	Ücret istenemez; peşin alınan ücret ve avans iade edilir.	Bu işler için istenemez.
Haklı azil (azilden önce kesinleşmiş işler)	Bu işlerin ücreti istenebilir.	Bu işlerde hak edilmiş olan ücret korunur.
Haklı istifa	Ücretin tamamı istenir; istifanın tebliğiyle muaccel olur.	AAÜT’e göre istenebilir.
Haksız istifa	Yalnızca tamamlanmış işlerin ücreti istenir; peşin ücret iade edilir.	Sonuçlanmamış işler için istenemez.
Karşılıklı anlaşmayla sona erme	Tamamlanmış işlerde ücretin tamamı, tamamlanmamış işlerde emek ve aşamaya göre hakkaniyete uygun ücret.	Tamamlanmış işler bakımından istenebilir.
Başka avukat katılmasına muvafakat edilmemesi (m.172)	Sözleşme kendiliğinden sona erer; ücretin tamamı ödenir.	Kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; somut olaya göre değerlendirilir.
Avukattan habersiz sulh veya anlaşma (m.165)	Ücret hakkı korunur; müvekkil ve anlaşan karşı taraf ücretten müteselsilen sorumludur.	Kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; somut olaya göre değerlendirilir.

Tablo genel kuralları gösterir. Somut uyuşmazlıkta sözleşmenin içeriği, azil veya istifanın gerekçesi ve işlerin hangi aşamada olduğu ayrıca incelenmelidir.

Haklı Azil ve Haksız Azil Farkı

Müvekkil avukatı her zaman azledebilir; azil için gerekçe göstermesi gerekmez. Ancak ücret bakımından sonuç, azlin haklı olup olmadığına bağlıdır. Avukatlık Kanunu m.174’e göre avukat azledilirse ücretin tamamı ödenir; avukat kusur veya ihmali nedeniyle azledilmişse ücret ödenmez. Azlin haklı olduğunu ispat yükü müvekkildedir.

Kanun haklı nedeni tanımlamadığı için değerlendirme her olayda ayrı yapılır. Öğretide bu konuda şu görüş savunulmaktadır: “Kanaatimizce, haklı nedenin varlığının tespitinde dürüstlük kuralı, güven ilişkisi ve somut olayın şartları hep birlikte değerlendirilmelidir.”¹

Haklı Azilde Ücret Tamamen Kaybedilir mi?

Kural olarak haklı azilde sonuçlanmamış işler için ücret istenemez. Yargıtay’ın bu konudaki yaklaşımı şöyledir: “Dairemizin kökleşmiş içtihatlarına göre haklı azil halinde ancak azil tarihi itibariyle sonuçlanıp kesinleşen işlerden dolayı vekalet ücreti talep edilebilir.”²

Bu sonucun her durumda adil olmadığı da ileri sürülmektedir. Bir görüşe göre “eğer müvekkil herhangi bir zarara uğramamışsa, avukatın ücretinin ödenmemesi hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabilir. Çünkü bu durumda, avukatın emeğinin karşılığını alamaması, zarar tazmini amacını aşarak avukata verilecek ceza haline gelecektir.”³

Haksız Azilde Avukatlık Ücreti

Haksız azilde ilişkiyi bitiren taraf müvekkildir. Avukatın bir kusuru yoktur; müvekkil ya bu yolu bilerek seçmiş ya da olayları yanlış değerlendirerek avukatın işi sürdürmesine engel olmuştur.

Ücret Ne Zaman Muaccel Olur?

Avukat, davanın sonuçlanmasını beklemek zorunda değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre “avukatın kusur ve ihmaline dayalı olmaksızın yapılan haksız azil sonucunda, avukatın vekâlet ücretinin tamamı, dava lehe sonuçlanıp kesinleşmiş gibi, muaccel hâle gelir”.⁴ Yargıtay 13. Hukuk Dairesi de aynı yöndedir: “Buna karşılık haksız azil halinde ise avukat, hangi aşamada olursa olsun, üstlendiği işin tüm vekalet ücretini talep etme hakkına sahiptir.”⁵

Ücret Neye Göre Hesaplanır?

Sözleşmede maktu ücret varsa bu tutarın tamamı istenir. Ücret kararlaştırılmamışsa ya da sözleşme geçersizse ücret, Avukatlık Kanunu m.164/4’e göre dava değerinin yüzde onu ile yirmisi arasında belirlenir. Karşı yan vekalet ücreti de ayrıca istenebilir.

Dava sürerken azil olduğunda hesap genellikle harçlandırılmış dava değeri üzerinden yapılır. Bu yöntem her zaman avukatın lehine sonuç vermez: “Davanın harçlandırılmış değeri üzerinden yapılacak olan bu hesaplama, kimi zaman avukat açısından hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabilecektir.”⁶ Kısmi davalarda ve 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında mahkemece dava değeri belirlenmişse, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre yasal avukatlık ücreti bu belirlenen değer üzerinden hesaplanır.

İstifada Avukatlık Ücreti

Avukat da sözleşmeyi her zaman sona erdirebilir. Burada da ücret, istifanın haklı olup olmamasına göre belirlenir ve ispat yükü avukattadır. Avukat istifa etse bile, istifanın müvekkile tebliğinden itibaren iki hafta süreyle görevi devam eder (HMK m.82).

Haklı İstifa Sebepleri

Haklı istifanın en bilinen sebebi, muaccel olan ücretin ödenmemesidir. Müvekkilin aşağıdaki davranışları da avukatla arasındaki güven ilişkisini sarstığı için haklı istifa sebebi sayılabilir:

• Harç ve masrafları yatırmaması veya diğer mali yükümlülüklerini yerine getirmemesi
• Avukata yanıltıcı bilgi ve belge vermesi
• Avukatın onayı olmadan işi başka bir avukata da vermesi (Avukatlık Kanunu m.172)
• Avukatı devre dışı bırakarak karşı tarafla sulh olması
• Avukata karşı hukuka aykırı davranışlarda bulunması

Bu liste sınırlı değildir; güven ilişkisini ciddi biçimde zedeleyen her davranış haklı istifa sebebi olabilir.

Haklı İstifada Ücret

Haklı istifa eden avukat ücretin tamamını isteyebilir ve davanın bitmesini beklemesi gerekmez. Yargıtay’a göre “Avukatın bu şekilde hesaplanan ücret alacağı dava ve takip hangi aşamada olursa olsun haklı istifanın tebliği ile muaccel hale gelir.”⁷ İşin yarıda kalması gerekçesiyle ücretten indirim de yapılmaz: “Haklı istifa durumunda vekilin kararlaştırılan ücretin tamamına hak kazandığı gözetilmeksizin, olayda BK 325. maddesinin uygulanarak davacının alacağından emek ve mesai tasarrufu nedeniyle indirim yapması doğru değildir.”⁸

Haksız İstifada Ücret

Avukat haklı bir sebep olmadan işi bırakırsa sonuçlanmamış işler için ücret isteyemez ve peşin aldığı ücreti iade eder. Ancak istifadan önce tamamlanan işlerin ücreti korunur: “Haksız istifa halinde davacı avukat, sadece istifa tarihi itibariyle tamamlanmış işlerden dolayı vekalet ücretine hak kazanır.”⁹ Yaptığı masrafları ise müvekkilden isteyebilir.

Uygulamada sık karşılaşılan bir sorun, ücretin vadesi gelmeden istenmesidir: “Avukatların sıkça yaptıkları hatalardan biri, henüz muaccel olmayan avukatlık ücretinin iş sahibinden istenmesidir.”¹⁰ Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa ücret işin tamamlanmasıyla muaccel olur. Vadesi gelmemiş ücret ödenmedi diye işi bırakmak haksız istifa sayılabilir.

Karşılıklı Anlaşmayla Sona Erme

Taraflar sözleşmeyi birlikte sona erdirirse ortada ne azil ne istifa vardır. Bu durumda Avukatlık Kanunu m.174 uygulanmaz. Yargıtay’a göre avukat, hizmet verdiği tarihe kadar “tamamlanmış işlerde avukatlık kanununa göre hak ettiği ücretin tamamını ve tamamlanmamış işlerde ise davacının harcadığı emek ve mesaisine, yapılan işin niteliği geldiği safhaya göre hak ve nesafete uygun olarak ücreti talep etmekte haklı olduğu”¹¹ kabul edilmelidir.

Basit Bir Hesap Örneği

Bir alacak davası için avukatlık ücreti 100.000 TL maktu olarak kararlaştırılmış, dava 1.000.000 TL değer üzerinden açılmış olsun. Müvekkil, dava sürerken avukatı haklı bir neden olmadan azlederse:

• Akdi ücret olarak 100.000 TL’nin tamamı azil tarihinde muaccel olur. Önceden yapılan ödemeler bu tutardan düşülür.
• Karşı yan vekalet ücreti, dava kazanılmış gibi 1.000.000 TL üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre ayrıca hesaplanır.
• Azil haklı olsaydı, dava sonuçlanmadığı için bu davadan ücret istenemezdi.

Sık Sorulan Sorular

Müvekkil avukatını istediği zaman azledebilir mi?

Evet. Azil her zaman mümkündür ve gerekçe göstermek gerekmez. Ancak azil haklı bir nedene dayanmıyorsa müvekkil, avukatın ücretinin tamamını ödemekle yükümlü olur.

Haksız azilde avukat davanın bitmesini beklemek zorunda mı?

Hayır. Haksız azilde ücretin tamamı, dava lehe sonuçlanıp kesinleşmiş gibi azil anında muaccel olur. Avukat ücret alacağını hemen talep edebilir.

Haklı azilde avukat hiç ücret alamaz mı?

Kural olarak sonuçlanmamış işler için ücret istenemez ve peşin ücret iade edilir. Azilden önce sonuçlanıp kesinleşmiş işlerin ücreti ise istenebilir.

Avukat istifa ederse görevi hemen sona erer mi?

Hayır. İstifa müvekkile tebliğ edildikten sonra iki hafta süreyle avukatın görevi devam eder (HMK m.82). Bu süre, müvekkilin yeni avukat bulabilmesi içindir.

Avukattan habersiz sulh olunursa ücret ne olur?

Avukatın ücret hakkı korunur. Avukatlık Kanunu m.165’e göre avukatın haberi olmadan anlaşan müvekkil ve karşı taraf, avukatlık ücretinden müteselsilen sorumludur.

Kaynaklar

¹ Selin Saygın, Avukatlık Sözleşmesinin Sona Ermesi ve Hukuki Sonuçları, Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi, 2025, s. 93 (YÖK Tez No: 967394). ↑

² Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 11.06.2013, E. 2013/13098, K. 2013/15749. ↑

³ Selin Saygın, Avukatlık Sözleşmesinin Sona Ermesi ve Hukuki Sonuçları, Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi, 2025, s. 97 (YÖK Tez No: 967394). ↑

⁴ Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.02.2021, E. 2017/13, K. 2021/59. ↑

⁵ Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 06.10.2016, E. 2016/9987, K. 2016/17815. ↑

⁶ Selin Saygın, Avukatlık Sözleşmesinin Sona Ermesi ve Hukuki Sonuçları, Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi, 2025, s. 102 (YÖK Tez No: 967394). ↑

⁷ Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 24.11.2005, E. 2005/10723, K. 2005/17349. ↑

⁸ Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 13.06.2012, 12304/15510. ↑

⁹ Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 24.10.2013, E. 2013/12078, K. 2013/25995. ↑

¹⁰ Berk Kabaağaçlı, Avukatlık Sözleşmesinden Doğan Ücret Alacağı Davası, Yüksek Lisans Tezi, İzmir Ekonomi Üniversitesi, 2026, s. 46 (YÖK Tez No: 995767). ↑

¹¹ Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 21.01.2014, E. 2013/474, K. 2014/1374. ↑

• Özcan Günergök, “Avukatlık Sözleşmesinin Ölüm Nedeniyle Sona Ermesi Durumunda Avukatlık Ücreti”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2024, 19(1), s. 53–84 (DergiPark).
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, m. 164, 165, 172 ve 174.
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 82.
• Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi.