İş Davalarında Arabuluculuk: Zorunlu mu, Süresi Ne Kadar?

Av. Emin ParlakSon güncelleme: 31 Ekim 2026

İş davalarında arabuluculuk, işçi ile işveren arasındaki alacak, tazminat ve işe iade uyuşmazlıklarında dava açmadan önce başvurulması zorunlu olan bir ön aşamadır. Taraflar, tarafsız bir arabulucu eşliğinde bir araya gelir ve uzlaşma arar. Anlaşma çıkmazsa düzenlenen son tutanak, dava yolunu açar. Aşağıda hangi taleplerin bu kapsamda olduğunu, başvurunun nasıl yapıldığını ve sürecin ne kadar sürdüğünü bulabilirsiniz.

İş Davalarında Arabuluculuk Nedir, Neden Zorunludur?

Arabuluculuk, tarafların uyuşmazlığı kendi iradeleriyle çözmesine yardım eden bir görüşme yöntemidir. Arabulucu hâkim değildir; karar vermez, kimseyi haklı ya da haksız ilan etmez. Arabulucunun görevi tarafları dinlemek, seçenekleri ortaya koymak ve uzlaşmayı kolaylaştırmaktır.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 2018 yılından bu yana işçi ve işveren alacaklarında arabulucuya başvurmayı dava şartı hâline getirmiştir. Dava şartı, mahkemenin davayı esastan inceleyebilmesi için baştan var olması gereken koşul demektir. Arabulucuya gidilmeden dava açıldığı anlaşılırsa mahkeme, herhangi bir işlem yapmadan davayı dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddeder.

Dava şartı arabuluculuk; kanundan, bireysel iş sözleşmesinden veya toplu iş sözleşmesinden doğan alacak ve tazminat talepleri ile işe iade taleplerini kapsar. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti ve kötü niyet tazminatı bu gruptadır. Toplu iş sözleşmesinden doğan ikramiye gibi alacaklar da aynı kurala tabidir.

Arabuluculuk Hangi Taleplerde Zorunlu?

Arabuluculuk Başvurusu Nasıl Yapılır?

Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculuk bürosu kurulmamış yerlerde başvuru, sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne yapılır. Yetkili büro seçilirken işçinin fiilen çalıştığı yer esas alınabilir; bu, çoğu zaman işçi için en pratik seçenektir. Başvuru için harç veya ücret ödenmez.

1. Başvuru formu doldurulur; işverenin tam unvanı ve adresi doğru yazılmalıdır. Taşeron çalışmada alt işveren ile asıl işverenin ikisi de belirtilmelidir.
2. Büro, sicile kayıtlı arabulucular arasından bir görevlendirme yapar. Taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o kişi görevlendirilir.
3. Arabulucu, tarafları telefon, e-posta veya başka bir iletişim aracıyla toplantıya davet eder.
4. Arabuluculuk görüşmeleri sonunda arabulucu, anlaşma ya da anlaşamama tutanağını düzenler.

Başvuruyu işçi kendisi yapabileceği gibi avukatı da yapabilir. Taraflar toplantılara bizzat, kanuni temsilcileri ya da avukatları aracılığıyla katılabilir. İşveren ayrıca yazılı olarak yetkilendirdiği bir çalışanını da gönderebilir. Yetkisiz bir büroya başvurulmuşsa karşı taraf, en geç ilk toplantıda yetki itirazında bulunabilir.

İş Davalarında Arabuluculuk Süresi Ne Kadar?

Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırmak zorundadır. Zorunlu hâllerde bu süre arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir. Yani dava şartı arabuluculuk, kural olarak en geç dört haftada tamamlanır.

Süre dolduğu hâlde taraflar uzlaşamamışsa arabulucu, anlaşamama tutanağını düzenler. Bu tutanakla birlikte işçi, alacakları için dava açabilir. İşe iade talebinde ise arabuluculuk bittikten sonra dava açmak için kısa ve kesin bir süre vardır; aşağıda ayrıca anlatılmıştır.

Arabuluculuk Toplantısında Neler Olur?

Görüşmenin başında arabulucu kendini tanıtır, sürecin gönüllülük, eşitlik ve gizlilik esaslarına dayandığını anlatır ve tarafların taleplerini dinler. Arabulucu tarafları ortak oturumda bir arada ya da ayrı ayrı görüşebilir. Dava şartı arabuluculukta da süreç gönüllülüğe dayanır: Başvurmak zorunludur, anlaşmak zorunlu değildir.

Arabulucu karar vermez; ancak tarafların çözüm üretmesine yardımcı olmak için öneride bulunabilir. Toplantının yeri ve saati, arabulucu tarafından taraflarla görüşülerek belirlenir ve kanuni süre içinde birden fazla toplantı yapılabilir. Taraflar alacak kalemlerinin tamamında anlaşabileceği gibi yalnızca bir kısmında da anlaşabilir. Örneğin ücret alacağında uzlaşılıp fazla mesai alacağında anlaşılamazsa, anlaşılamayan kalem için dava yolu açık kalır.

Toplantıya Katılmamanın Sonucu

İlk toplantıya geçerli bir mazeret göstermeden gelmeyen taraf, ardından açılan davayı kısmen ya da tamamen kazansa dahi yargılama giderlerinin tamamını üstlenir; ayrıca kendi lehine vekâlet ücreti verilmez. Davet geldiğinde ya bizzat toplantıya gidilmeli ya da bir avukat aracılığıyla temsil sağlanmalıdır.

İşveren Arabulucuyu Kabul Etmezse Ne Olur?

Arabuluculukta kimse anlaşmaya zorlanamaz. İşveren davete yanıt vermezse, toplantıya gelmezse ya da teklifleri reddederse arabulucu bu durumu tutanağa yazar ve süreç anlaşmazlıkla biter. İşçinin hakkı bu yüzden kaybolmaz; bu tutanakla dava yolu açılır.

Ancak geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmamak, sonradan açılan davada pahalıya mal olabilir. Yukarıda anlatıldığı gibi bu durumda davanın bütün masrafları, davayı kısmen kazansa bile toplantıya gelmeyen tarafa yükletilir. Aynı kural işçi için de geçerlidir; davet edilen işçinin de toplantıya katılması gerekir.

Süreler Arabuluculukta İşler mi?

Arabulucuya başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Kısacası arabulucu önünde geçen günler, dava açmak için kalan süreden eksilmez.

Zamanaşımı Durur ama Süre Takibi Bitmez

Zamanaşımının durması, alacağın süresiz olarak güvende olduğu anlamına gelmez. Arabuluculuk sona erdikten sonra zamanaşımı kaldığı yerden işlemeye devam eder. Zamanaşımının dolmasına az bir süre kalmışken başvuru yapıldıysa dava, arabuluculuktan sonra vakit kaybetmeden açılmalıdır. İşçilik alacaklarındaki zamanaşımı süreleri için kıdem tazminatı zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

İşe iade davasında durum daha sıkıdır: Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; kaçırılırsa işe iade davası açma hakkı kaybedilir.

Anlaşma Olursa

Tarafların anlaşmasıyla düzenlenen tutanak, ilam niteliğinde belge sayılır; anlaşılan konularda daha sonra dava açılamaz. Tutanağı imzalamadan önce hangi alacağın ne kadara kapatıldığının tek tek ve açıkça yazıldığından emin olmak gerekir.

İşveren anlaşmada kararlaştırılan ödemeyi yapmazsa işçi, aynı alacak için yeniden dava açmak yerine anlaşma belgesine dayanarak icra takibi başlatabilir. Bu nedenle belgede ödeme tarihi ve tutarının açıkça yazılması önemlidir.

Anlaşma Sağlanamazsa Dava Nasıl Açılır?

Anlaşamama tutanağının aslı ya da arabulucu tarafından onaylanmış bir örneği, dava şartının yerine getirildiğini göstermek için dava dilekçesine eklenir. Tutanak eklenmezse mahkeme, davacıya tutanağı bir haftalık kesin süre içinde sunmasını, aksi hâlde davanın usulden reddedileceğini bildirir. Bu kesin süre de kaçırılırsa dava usulden reddedilir.

Alacak davasında dilekçe, belirsiz alacak davasının 31 Temmuz 2026’da kaldırılmasından sonra kısmi dava olarak hazırlanır: Her alacak kalemi için şimdilik bir tutar yazılır ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur. Bu değişikliğin ayrıntısı için belirsiz alacak davasının kaldırılmasını anlatan yazımıza, dava aşamaları için işçi alacağı davası rehberine bakabilirsiniz. Arabuluculuktan sonraki yargılamanın genel takvimi iş davası ne kadar sürer yazısında yer alıyor.

İşe iadeye özgü süreler için: İşe iade davası açma süresi.

Arabuluculuk Ücretini Kim Öder?

Başvuru aşamasında işçiden ücret alınmaz. Arabuluculuk ücretini kimin ödeyeceği, sürecin nasıl bittiğine göre değişir:

• Anlaşma sağlanırsa: Ücret, aksi kararlaştırılmadıkça Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre taraflarca eşit olarak karşılanır.
• Anlaşma sağlanamazsa: İki saati aşmayan görüşmenin ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Bu tutar, sonradan açılan davada yargılama giderlerinden sayılır ve davada haksız çıkan taraftan alınır.

Ücretin tutarı her yıl yayımlanan tarifeyle belirlenir; uyuşmazlığın türü ve anlaşma bedeli hesapta dikkate alınır. Bu yüzden sabit bir rakam vermek yanıltıcı olur. Anlaşma belgesine imza atmadan önce arabulucu ücretinin kim tarafından ödeneceğinin belgeye yazılıp yazılmadığına da bakılmalıdır.

İş Davalarında Arabuluculuk Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yasal dayanak: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (genel hükümler).