Boşanmada mal paylaşımı, evlilik boyunca birlikte kurulan hayatın maddi tarafını adil biçimde ayırmanın yoludur. Kanun, eşlerin evlilik içinde emekleriyle edindiği malları paylaşıma açık sayar; evlilikten önce sahip olunan ya da miras kalan mallar ise kural olarak dışarıda kalır. Bu yazıda paylaşımın nasıl yapıldığını, evin kime kalacağını, kredi ve düğün takılarının durumunu sade bir dille anlatıyoruz.

Boşanmada Mal Paylaşımı Adım Adım

Paylaşım, mahkemede genellikle şu sırayla yapılır:

1. Mal rejiminin sona erdiği tarih belirlenir; boşanmada bu, davanın açıldığı tarihtir.
2. Her eşin malları edinilmiş mal ve kişisel mal olarak ayrılır.
3. Edinilmiş mallar karar tarihindeki rayiç değerle hesaplanır ve bu mallara ait borçlar düşülür.
4. Eklenecek değerler ile denkleştirme tutarları ilave edilerek her eşin artık değeri bulunur.
5. Her eş, diğerinin artık değerinin yarısını katılma alacağı olarak isteyebilir; değer artış payı varsa ayrıca hesaplanır.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?

Eşler evlenmeden önce ya da evlilik sırasında noterde bir mal rejimi sözleşmesi yapmamışsa, aralarında kanunun öngördüğü yasal rejim geçerlidir: edinilmiş mallara katılma rejimi (TMK m.202). Bu rejimde her eş kendi malını yönetir ve üzerinde serbestçe tasarruf eder. Paylaşım ancak rejim sona erdiğinde, yani tasfiye aşamasında gündeme gelir.

Türk Medeni Kanunu 01.01.2002’de yürürlüğe girdi. 4722 sayılı Yürürlük Kanunu m.10 uyarınca bu tarihten önceki dönem için eski yasal rejim olan mal ayrılığı uygulanır. Dolayısıyla 2002’den önce edinilen bir mal, kural olarak tapuda veya sicilde kimin adına kayıtlıysa ona aittir. Diğer eş o malın edinilmesine katkıda bulunduğunu ispatlarsa katkı payı alacağı isteyebilir. Uzun evliliklerde hesap bu yüzden iki döneme ayrılarak yapılır.

Edinilmiş Mallar ve Kişisel Mallar

Boşanmada mal paylaşımının kalbi, malın hangi gruba girdiğidir. Edinilmiş mallar, eşin evlilik süresince karşılığını vererek edindiği değerlerdir (TMK m.219). Kişisel mallar ise kanunda sayılmıştır ve katılma alacağı hesabına girmez (TMK m.220).

Edinilmiş mallar (TMK m.219)	Kişisel mallar (TMK m.220)
Maaş, ücret gibi çalışma karşılığı edinimler	Yalnızca bir eşin kişisel kullanımına yarayan eşya
Sosyal güvenlik ve yardım kurumlarının ödemeleri	Mal rejiminin başlangıcında eşe ait olan mallar
Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar	Sonradan miras yoluyla veya karşılıksız kazanılan mallar
Kişisel malların gelirleri (örneğin kira)	Manevi tazminat alacakları
Edinilmiş malların yerine geçen değerler	Kişisel malların yerine geçen değerler

Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222). Yani bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş, bunu belgeyle ortaya koymalıdır.

Boşanmada Ev Kime Kalır? Araba ve Kredili Mallar

Boşanmada mal paylaşımında en çok tartışılan kalemler ev ve arabadır. Evlilik içinde alınan ev veya araba, kimin adına kayıtlı olursa olsun, çoğu zaman edinilmiş maldır. Tapunun yalnızca kocanın adına olması, kadının bu mal üzerinden katılma alacağı istemesine engel değildir. Kredi taksitleri evlilik içinde maaşla ödenmişse ödenen kısım edinilmiş mallardan karşılanmış olur. Dava tarihinde kalan kredi borcu ise hesapta malın değerinden düşülür. Kural olarak ev, tapuda kimin adına kayıtlıysa onda kalır; diğer eşin hakkı çoğu zaman evin kendisi değil, değeri üzerinden hesaplanan para alacağıdır.

Temsili örnek: Eşlerden biri evi evlenmeden önce krediyle almış, peşinatı ve ilk taksitleri bekârken ödemiş, kalan taksitleri ise evlilik boyunca maaşıyla ödemiş olsun. Tapu evlilikten önce alındığı için ev kişisel maldır. Ancak evlilik içinde ödenen taksitler edinilmiş mallardan yapılmış bir katkıdır. Uygulamada bu kısmın toplam bedele oranı bulunur, evin güncel değerinin bu orana düşen bölümü hesaba katılır ve eş bu bölümün yarısını isteyebilir.

Paylı Mülkiyetteki Ev

Ev eşlerin ikisi adına, örneğin yarı yarıya tapuya kayıtlıysa hesap daha da karmaşıklaşır. Değer artış payında katkı, “eşlerin kişisel mallarından veya edinilmiş mallarından olmasına göre farklı sonuçlar doğurmaktadır”; bu yüzden böyle evlerde her eşin kendi payını hangi maldan ödediği sonucu doğrudan değiştirir.¹ Bu nedenle tapudaki pay oranı kadar ödemelerin hangi kaynaktan yapıldığı da belgelerle ortaya konmalıdır.

Katılma Alacağı ve Değer Artış Payı Arasındaki Fark

Her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ait borçlar düşülür, eklenecek değerler ve denkleştirme miktarları ilave edilir; kalan tutara artık değer denir (TMK m.231). Her eş, diğerinin artık değerinin yarısını isteyebilir (TMK m.236/1). Buna katılma alacağı denir.

Değer artış payı (TMK m.227) ise farklıdır: Bir eş, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunmuşsa, malın değerindeki artışa katkısı oranında alacak hakkı doğar. Değer artış payı katılma alacağından ayrı bir alacaktır ve “eşlerden birinin, diğer eşin malvarlığı unsuruna emek veya malvarlığı ile yaptığı katkısının karşılığını” oluşturur; artık değer hesabında da dikkate alınır.

Sade bir ifadeyle katılma alacağı “evlilikte biriktirilenin yarısı”, değer artış payı ise “senin malına benim cebimden koyduğum katkının karşılığı”dır. Değerleme yapılırken malların rejimin sona erdiği tarihteki durumu, ancak karar tarihindeki rayiç değeri esas alınır. Paylaşım çoğu zaman malı bölmek şeklinde değil, para alacağı olarak hesaplanır.

Düğün Takıları Kimin?

Düğünde takılan altın ve ziynet eşyası bağış yoluyla kazanıldığı için kişisel mal niteliğindedir ve katılma alacağı hesabına girmez. Asıl tartışma, takıların hangi eşe ait olduğudur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/5704 E., 2024/2402 K. sayılı kararında görüşünü değiştirerek, takılar kimden ve kime takılmış olursa olsun, aksine bir anlaşma ya da yerel adet bulunmadıkça kadına bağışlanmış sayılacağını kabul etmiştir.

Boşanmadan Önce Satılan veya Devredilen Mallar

“Boşanmadan iki yıl önce satılan mallar ne olur?” sorusu, boşanmada mal paylaşımı görüşmelerinde sık gündeme gelir. Her eş malı üzerinde serbestçe tasarruf edebildiği için satış kendi başına yasak değildir. Ancak TMK m.229, şu değerlerin tasfiyede hesaba eklenmesini öngörür:

• Rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içinde, diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar (olağan hediyeler hariç),
• Diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler.

İkinci durumda kanun bir yıllık süre aramaz; iki yıl önce yapılmış bir satış da kast ispatlanırsa hesaba katılabilir. Bu hüküm işlemi geçersiz kılmaz; mal alıcıda kalır, yalnızca değeri tasfiye hesabına eklenir.

Kast nasıl anlaşılır? Yargıtay, eşin sattığı aracı kullanmaya devam etmesini ve satıştan kısa süre sonra satış bedelinin “harcandığının” söylenmesini, payı azaltma amacının işareti olarak değerlendirmiştir. Satış gerçekte bir bağışı gizliyorsa veya mal kâğıt üzerinde bir yakına devredilmişse, muvazaa (danışıklı işlem) iddiası da ayrıca gündeme gelebilir.

Şirket Hisseleri ve İşyeri

Evlilik içinde kurulan bir şirketin payları veya işyeri de edinilmiş mal olarak boşanmada mal paylaşımına girebilir. Ancak “şirket payları ve bu payların değerlemesi hem doktrinde hem de Yargıtay kararlarında tartışmalı konularından biri olmuştur”; konu medeni hukuk, ticaret hukuku ve vergi hukukunu birlikte ilgilendirir.² Bu tür dosyalarda değer, çoğunlukla bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Zinanın Katılma Alacağına Etkisi

Kural olarak kusur, boşanmada mal paylaşımını etkilemez. İstisna TMK m.236/2’dedir: Boşanma zina veya hayata kast nedeniyle gerçekleşmişse hâkim, kusurlu eşin katılma alacağını hakkaniyete uygun biçimde azaltabilir, hatta kaldırabilir. Kanun bunun ölçüsünü koymadığından içtihatlar belirleyicidir. Ayrıntılar için zina sebebiyle açılan boşanma davası yazımıza bakabilirsiniz.

Mal Paylaşımı Davası Ne Zaman ve Nerede Açılır?

Boşanmada mal paylaşımı davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır (TMK m.225/2); hesap bu tarihe göre yapılır ve dava tarihinden sonra edinilen mallar paylaşıma girmez. Katılma alacağı da ancak tasfiye ile muaccel, yani istenebilir hale gelir.

Mal paylaşımı boşanma davasıyla birlikte istenebilir. Ancak boşanmada mal paylaşımı talebiyle birlikte açılan dava dosyalarında mahkemeler bu talebi çoğunlukla ayırır ve boşanmanın kesinleşmesini bekletici mesele yapar. Bu yüzden mal paylaşımı davası çoğu zaman boşanma kesinleştikten sonra ayrıca açılır. Tazminat ve boşanmada nafaka talepleri ise mal paylaşımından ayrı taleplerdir.

Zamanaşımı

Uygulamada boşanmada mal paylaşımı için boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi kabul edilir. Ancak katılma alacağının zamanaşımı kanunda açıkça hükme bağlanmamıştır ve “Yargıtay da konuya ilişkin farklı zamanlarda farklı kararlar vermiştir.”³ Bu nedenle davayı son ana bırakmamak en güvenli yoldur.

Mal Paylaşımında Sık Yapılan Hatalar

Paylaşım hesabında en sık hata, malların tek tek kaynağına bakılmadan toplu bir değerlendirme yapılmasıdır.

• Tapuya bakarak sonuç çıkarmak: Evlilik içinde maaşla ödenen krediyle alınan bir daire, yalnızca bir eşin adına kayıtlı olsa da edinilmiş mal olarak hesaba girer.
• Miras malın gelirini kişisel mal saymak: Miras kalan bir bahçe paylaşılmaz; ancak bu bahçenin geliriyle evlilikte alınan bir araç edinilmiş maldır.
• Takıları hesaba katmak: Düğünde takılan bilezikler kişisel mal olduğundan katılma alacağına girmez; takıların kime ait olduğu ayrı bir tartışma konusudur.
• Kişisel malı belgelememek: Mirasçılık belgesi veya bağış kayıtları sunulmazsa mal, edinilmiş mal karinesi nedeniyle hesaba girebilir.
• Temsili hesap: Bu maddelerdeki gibi bir dosyada daire ve araç edinilmiş mal, bahçe ile takılar kişisel mal olarak ayrılır; borçlar düşüldükten sonra kalan artık değerin yarısı katılma alacağını oluşturur.

Yargıtay Kararları Ne Diyor?

Karar	İlke
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 13.02.2014 tarihli, 2013/7271 E., 2014/2331 K.	Eşin elden çıkardığı aracı kullanmaya devam etmesi, satışın diğer eşin katılma alacağını azaltma amacı taşıdığına delil sayılmıştır.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 07.06.2017 tarihli, 2016/7259 E., 2017/8502 K.	Satıştan rejimin sona ermesine kadar geçen 6 aylık kısa sürede satış bedelinin harcanmış olması hayatın olağan akışına uygun görülmemiştir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/5704 E., 2024/2402 K.	Takılar, kimden kime takılmış olursa olsun, aksine anlaşma veya yerel adet yoksa kadına bağışlanmış sayılır.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 11.10.2017 tarihli, 2017/15033 E., 2017/12644 K.	Edinilmiş malların değeri, rejimin sona erdiği tarihteki durumlarına göre, tasfiye (karar) tarihindeki rayiç değerleri esas alınarak belirlenir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 10.06.2014 tarihli, 2014/5316 E., 2014/11905 K.	Katılma alacağı, mal rejiminin tasfiyesiyle belirgin hale gelir ve istenebilir olur.

Boşanmada mal paylaşımında hangi malın hesaba gireceği, ödemelerin kaynağı ve süreler dosyanın seyrini belirler.

Sık Sorulan Sorular

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır?

Eşler anlaşamazsa paylaşımı aile mahkemesi yapar: Malların edinilmiş mi kişisel mi olduğu belirlenir, değerleri bilirkişiyle tespit edilir ve artık değerin yarısı üzerinden katılma alacağı hesaplanır. Bu talep çoğu zaman boşanma davasından ayrılarak görülür.

Eşler arasında mal paylaşımı nasıl olur, mal rejimi sözleşmesi yapılabilir mi?

Evet. Eşler evlenmeden önce veya evlendikten sonra noterde mal rejimi sözleşmesi yaparak mal ayrılığı gibi başka bir rejim seçebilir (TMK m.203). Anlaşmalı boşanmada ise boşanmada mal paylaşımı protokolde düzenlenebilir.

Evlilikten önce alınan ev paylaşılır mı?

Evlilikten önce edinilen ev kişisel maldır ve paylaşılmaz. Ancak kredisi evlilik içinde maaşla ödenmişse, ödenen taksitler oranında diğer eş için alacak hakkı doğabilir.

Miras kalan mal paylaşılır mı?

Miras kalan mal kişisel maldır ve paylaşıma girmez. Ancak bu malın evlilik süresince getirdiği kira veya ürün geliri gibi kazançlar edinilmiş mal sayılır.

Ziynet eşyası ve düğün takıları kimin?

Yargıtay’ın yeni kararına göre takılar, kimden kime takılmış olursa olsun, aksine anlaşma veya yerel adet yoksa kadına bağışlanmış sayılır. Takılar kişisel mal olduğundan katılma alacağı hesabına girmez.

Boşanmadan önce satılan mallar paylaşılır mı?

Satış geçerli kalır; ancak diğer eşin payını azaltmak kastıyla yapılmışsa satılan malın değeri tasfiye hesabına eklenir (TMK m.229). Kastla yapılan devirlerde kanun bir yıllık süre sınırı aramaz.

Kaynaklar

¹ Neslihan Akça, “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Kapsamında Eşlerin Paylı Mülkiyetlerinde Bulunan Malların Edinilmesine Yaptıkları Katkı Bakımından Değer Artış Payı Alacağı”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2018, 67(2), s. 201–226, öz. ↑

² İldem Geylan, Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Şirket Hisselerinin Mal Tasfiyesindeki Durumu, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi, 2025, Özet (YÖK Tez No: 954014). ↑

³ Hülya Aslan, Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Katılma Alacağının Doğumu, Muacceliyeti ve Katılma Alacağında Zamanaşımı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, 2025, Özet (YÖK Tez No: 992244). ↑

• Alev Gençcan, Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde eklenecek değerler (TMK m.229), Yüksek Lisans Tezi, İzmir Ekonomi Üniversitesi, 2025 (YÖK Tez No: 940191).
• Ezgi Yücel, Boşanmanın zina veya hayata kast sebebiyle gerçekleşmesi durumunda katılma alacağının belirlenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Çağ Üniversitesi, 2025 (YÖK Tez No: 981469).
• Şamil Demir, “Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Artık Değerin Hesaplanması ve Paylaştırılması”, Ankara Barosu Dergisi, 2014, Sayı 1 — DergiPark