Fazla mesai hesaplama, aylık brüt ücretin 225’e bölünmesiyle bulunan saatlik ücretin yüzde elli zamlı hâlinin (1,5 kat), haftalık 45 saati aşan çalışma saatiyle çarpılmasıdır. Dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesidir. Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında yazılmışsa aradaki saatler yüzde yirmi beş zamla, hafta tatili ve genel tatil çalışmaları ise kendi kurallarıyla hesaplanır. Bulunan tutar brüttür; net tutar SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra ortaya çıkar. Fazla çalışmanın şartları, işçinin onayı ve dava yolu fazla mesai rehberinde anlatılmıştır.

Brüt ücretinizi ve haftalık çalışma sürenizi fazla mesai hesaplama aracına girerek tutarı doğrudan görebilirsiniz.

Fazla Mesai Hesaplama Formülü

Saatlik ücret = Aylık brüt ücret ÷ 225
Fazla mesai ücreti = Saatlik ücret × 1,5 × Fazla çalışma saati
Fazla sürelerle çalışma ücreti = Saatlik ücret × 1,25 × Saat

Hesap dört adımda yapılır:

1. Haftanın toplam çalışma süresi bulunur; ara dinlenmeler bu süreden düşülür.
2. 45 saati aşan saatler fazla mesai, sözleşmedeki süre ile 45 saat arasındaki saatler fazla sürelerle çalışma olarak ayrılır.
3. Aylık ücretten saat başına düşen ücret çıkarılır.
4. Saatlik ücret zam oranıyla ve saat sayısıyla çarpılır; sonuçlar çalışılan hafta sayısıyla toplanır.

Kanunun aradığı ölçü haftalık süredir. Bir gün 10 saat çalışılıp başka bir gün erken çıkılmışsa, toplam süre yasal sınırı aşmadıkça fazla mesai doğmaz. Fazla çalışma için işçinin yazılı onayı gerekir; onay alınmamış olsa bile fiilen yapılan çalışmanın ücreti aynı yolla hesaplanır.

Saatlik Ücret Nasıl Bulunur, Neden 225’e Bölünür?

Haftalık 45 saatlik çalışma, ayın 30 gün üzerinden ücretlendirilmesi esasına göre 45 × 30 ÷ 6 = 225 saate karşılık gelir. Aylık maktu ücret alan işçide saatlik ücret bu yüzden aylık ücretin bu sayıya bölünmesiyle bulunur. Sözleşmede süre daha kısa yazılmışsa bölen de küçülür: haftada 40 saatlik sözleşmede bölen 200’dür. Günlük ücretle çalışan işçide saat ücreti, günlük ücretin 7,5 saate bölünmesiyle hesaplanır.

Hesapta işçinin çıplak ücreti esas alınır. Yol, yemek ve benzeri sosyal yardımlar saat ücretine eklenmez. Ücretin bir kısmı elden ödeniyorsa, bordrodaki tutar değil gerçek ücret esas alınır; gerçek ücretin ne olduğu ise ayrıca ispat edilmelidir.

Zam Oranları: %50, %25, Hafta Tatili ve Genel Tatil

Çalışma türü	Hesap	Dayanak
45 saati aşan çalışma (fazla çalışma)	Saatlik ücret × 1,5 (%50 zam)	İş Kanunu m.41
Sözleşme süresi ile 45 saat arası (fazla sürelerle çalışma)	Saatlik ücret × 1,25 (%25 zam)	İş Kanunu m.41
Hafta tatilinde çalışma	Yasal sınır aşıldığı için uygulamada %50 zamlı fazla çalışma	İş Kanunu m.46, m.41
Ulusal bayram ve genel tatilde çalışma	O günün ücretine ek olarak bir günlük ücret daha	İş Kanunu m.47
Gece 7,5 saati aşan çalışma	Aşan kısım %50 zamlı fazla çalışma (sağlık, turizm, özel güvenlik ve petrol işlerinde yazılı onayla istisna)	İş Kanunu m.69
Ücret yerine serbest zaman	Her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika; fazla sürelerle çalışmada 1 saat 15 dakika	İş Kanunu m.41

Gece çalışması için kanunda ayrıca bir zam oranı yoktur; gece zammı ancak toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesi öngörmüşse ödenir. Toplu iş sözleşmesi fazla mesai için yüzde elliden yüksek bir zam öngörmüşse hesap o oranla yapılır.

Örnek Hesap ve Fazla Mesai Hesaplama Çizelgesi

2026 yılında brüt asgari ücret günlük 1.101,00 TL, aylık 33.030,00 TL’dir. Bu ücretle çalışan işçinin saatlik ücreti 33.030 ÷ 225 = 146,80 TL, bir saatlik fazla mesai ücreti 146,80 × 1,5 = 220,20 TL brüttür. Bir saatlik fazla sürelerle çalışma ücreti ise 146,80 × 1,25 = 183,50 TL olur.

Fazla mesai saati	Brüt ücret (2026 asgari ücret)
1 saat	220,20 TL
5 saat	1.101,00 TL
10 saat	2.202,00 TL
15 saat	3.303,00 TL
20 saat	4.404,00 TL
30 saat	6.606,00 TL

Çalışma Düzeninden Aylık Alacağa

Pazartesi–cumartesi 08.00–19.00 arasında çalışan ve günde bir saat ara dinlenme kullanan işçi günde 10, haftada 60 saat çalışır. Yasal sınırı aşan 15 saat fazla mesaidir. Bu işçinin bir haftalık fazla mesai alacağı 15 × 220,20 = 3.303,00 TL’dir. Mahkemede alacak hesaplanırken yıllık izin, rapor ve işe gelinmeyen haftalar dışlanır; kalan hafta sayısı bu tutarla çarpılır.

Haftada 40 Saatlik Sözleşmede Hesap

Haftada 40 saat çalışmak üzere anlaşan ve aynı ücreti alan işçi bir hafta 48 saat çalışmışsa bölen 200 olur ve saat ücreti 33.030 ÷ 200 = 165,15 TL çıkar. 40 ile 45 saat arasındaki 5 saat fazla sürelerle çalışmadır: 5 × 165,15 × 1,25 = 1.032,19 TL. 45 saati aşan 3 saat fazla mesaidir: 3 × 165,15 × 1,5 = 743,18 TL. O haftanın toplam alacağı 1.775,37 TL’dir. Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışana ise fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırılamaz.

Net Fazla Mesai Hesaplama: Brüt ve Net Farkı

Fazla mesai ücreti bordroda ayrı bir kalem olarak gösterilir ve normal ücret gibi kesintiye tabidir. Brüt tutardan şu kesintiler yapılır:

• SGK primi işçi payı: %14
• İşsizlik sigortası primi işçi payı: %1
• Gelir vergisi: primler düşüldükten sonra kalan matraha, yıl içindeki kümülatif matrahın girdiği dilime göre %15’ten başlayan oranla
• Damga vergisi: brüt tutarın binde 7,59’u

Asgari ücrete tanınan gelir vergisi ve damga vergisi istisnası, asgari ücret tutarıyla sınırlıdır. Bu işçinin fazla mesai ücreti istisna tutarının üstünde kaldığı için vergilendirilir; bu yüzden fazla mesai bulunan ayda net ücret, brüt artışla aynı oranda yükselmez.

Hesap netten değil brütten yapılır. Mahkemeler de alacağı brüt olarak hüküm altına alır; vergi ve primler ödeme sırasında kesilir. Netten yapılan bir hesap, işçinin talep edebileceğinden daha düşük bir sonuç verir.

Hafta Sonu ve Resmi Tatil Çalışması Nasıl Hesaplanır?

Cumartesi günü çalışmak tek başına fazla mesai değildir. Cumartesi dahil toplam süre haftalık sınırı aşıyorsa aşan saatler fazla mesai olur. Haftada bir gün (24 saat) kesintisiz hafta tatili verilmesi zorunludur. Altı gün çalışıp yedinci gün de çalışan işçide o haftanın süresi zaten yasal sınırı aştığı için hafta tatilindeki çalışma uygulamada %50 zamlı fazla çalışma olarak hesaplanır. Örneğin altı gün 7,5’er saat çalışıp pazar günü de 8 saat çalışan aynı işçinin alacağı 8 × 220,20 = 1.761,60 TL’dir.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçiye, o günün ücretine ek olarak bir günlük ücret daha ödenir. Örnekteki işçi için bu ek ödeme her gün için 1.101,00 TL’dir. Bu çalışma aynı zamanda haftalık sınırı da aşıyorsa aşan saatler için ayrıca fazla çalışma ücreti doğabilir. Bayram arifesinde yarım gün tatil olduğundan öğleden sonraki çalışma da bu kapsamda değerlendirilir.

Günlük 11 Saat, 270 Saat ve Denkleştirme Hesabı Nasıl Etkiler?

Günlük çalışma süresi 11 saati geçemez. Bu sınır aşılırsa haftanın toplamı düşük kalsa bile aşan saatler fazla mesai sayılır. Yargıtay bu kuralı şöyle ifade etmiştir: “İşçinin haftalık çalışma süresi 45 saati aşmasa dahi, günlük 11 saati aşması halinde, bu çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmesi gerekir.”¹ Aynı haftada hem günlük hem haftalık sınır aşılmışsa, aynı saat iki kez hesaba katılmaz; hangisi daha fazla saat veriyorsa o esas alınır.

Yıllık 270 saat, bir işçiye yaptırılabilecek fazla çalışmanın üst sınırıdır. Sınırın aşılması ücreti ortadan kaldırmaz; fiilen yapılan her saat hesaplanır. İş sözleşmesindeki “fazla mesai ücrete dahildir” kaydı ise Yargıtay uygulamasında yıllık 270 saatle sınırlı olarak geçerli sayılır; bu durumda hesap, yılın ilk 270 saati düşülerek yapılır.

Denkleştirme uygulanan işyerinde iki aylık dönemde ortalama 45 saati aşmayan çalışma fazla mesai sayılmaz; toplu iş sözleşmesiyle bu dönem dört aya kadar uzatılabilir. Denkleştirmede hesap tek tek haftalara değil dönemin ortalamasına göre yapılır.

Ara dinlenmeler çalışma süresinden düşülür. Yargıtay’a göre “günde on bir saate kadar olan (on bir saat dâhil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, on bir saatten fazla çalışmalarda ise en az bir buçuk saat olarak verilmelidir.”²

Fazla Mesai Hesabında Sık Yapılan Hatalar

• Netten hesap yapmak: Ücret brüt hesaplanır; net tutar kesintilerden sonra kalan miktardır.
• Sosyal yardımları ücrete eklemek: Saat ücreti çıplak ücret üzerinden bulunur.
• Ara dinlenmeyi düşmemek: İşyerinde geçen süre ile çalışma süresi aynı değildir.
• Bordroda ödenen fazla mesaiyi mahsup etmemek: Tahakkuk edip ödenen tutar hesaplanan alacaktan düşülür.
• Kayıtlı ve kayıtsız dönemleri birleştirmek: Giriş-çıkış kaydı olan dönem kayda göre, olmayan dönem tanık beyanına göre ayrı hesaplanır.

Hesabın dayanağı olan saatlerin mahkemede kanıtlanması gerekir; fazla mesainin nasıl ispat edileceği ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Fazla mesai hesaplama formülü nedir?

Aylık brüt ücret 225’e bölünerek saatlik ücret bulunur; bu tutar 1,5 ile ve yasal sınırı aşan saat sayısıyla çarpılır. Sözleşme süresi ile 45 saat arasındaki saatler için çarpan 1,25’tir.

2026’da 1 saat fazla mesai ücreti ne kadar?

2026 asgari ücretiyle çalışan işçi için saat ücreti 146,80 TL, bir saatlik fazla mesai ücreti 220,20 TL brüttür. Daha yüksek ücret alan işçide tutar kendi ücretine göre hesaplanır.

Mesai hesaplanırken neden 225’e bölünür?

Haftalık yasal süre, ayın 30 gün üzerinden hesabında 225 saate denk gelir. Haftada 40 saatlik sözleşmede bölen 200’dür.

Fazla mesai netten mi brütten mi hesaplanır?

Brütten hesaplanır. SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi ödeme sırasında kesilir.

Hafta sonu fazla mesai nasıl hesaplanır?

Cumartesi çalışmasının yasal sınırı aşan kısmı %50 zamlı ödenir. Hafta tatilinde (genellikle pazar) çalışan işçinin o günkü çalışması uygulamada fazla çalışma olarak zamlı hesaplanır.

Resmi tatilde çalışınca kaç kat ödenir?

Ulusal bayram ve genel tatil gününde çalışan işçiye o günün ücretine ek olarak bir günlük ücret daha ödenir. Asgari ücretli için ek tutar günlük 1.101,00 TL brüttür.

Fazla mesai ücreti yerine izin kullanılabilir mi?

İşçi isterse her fazla mesai saati için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir. Bunun için yazılı talepte bulunur; serbest zaman altı ay içinde ücret kesilmeden kullandırılır.

Kaynaklar

¹ Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 21.09.2021, E. 2021/7759, K. 2021/12375. ↑

² Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 30.04.2026, E. 2026/1350, K. 2026/4117. ↑