Ölümlü iş kazası tazminatı, işçinin iş kazasında hayatını kaybetmesi üzerine geride kalan eşin, çocukların ve diğer yakınların işverenden isteyebileceği maddi ve manevi tazminatları kapsar. Bu tazminatın sabit bir tutarı yoktur. Tutar; ölen işçinin ücretine ve yaşına, geride kalanların kim olduğuna, kusur dağılımına ve SGK’nın bağladığı gelire göre her dosyada ayrıca hesaplanır. Aşağıda hangi kalemlerin istenebileceğini, kimlerin hak sahibi olduğunu ve hesabın nasıl yapıldığını sade bir dille anlatıyoruz.

Kazada yaralanan işçinin kendi talepleri ve genel hesap yöntemi için iş kazası tazminatı hesaplama yazımıza bakabilirsiniz. Bu yazı, ölümlü iş kazası sonrası işçi yakınlarının haklarını ve ölümle sonuçlanan kazalara özgü kuralları ele alıyor.

Ölümlü İş Kazasında Hangi Tazminatlar İstenir?

Ölümlü iş kazalarında talepler maddi ve manevi tazminat olarak ikiye ayrılır. Türk Borçlar Kanunu m.53, ölüm hâlinde istenebilecek maddi tazminat kalemlerini sayar. Bunlara TBK m.56’daki manevi tazminat ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’ndan doğan haklar eklenir. Başlıca kalemler şunlardır:

• Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölen işçinin geçimine katkı sağladığı kişilerin bu katkıyı kaybetmesinden doğan zarar. Uygulamada en büyük kalem budur.
• Cenaze ve defin giderleri: Cenazenin taşınması ve defni için yapılan makul harcamalar.
• Tedavi giderleri ve kazanç kaybı: İşçi iş kazasından hemen sonra değil, bir süre tedavi gördükten sonra hayatını kaybettiyse, bu dönemin tedavi masrafları ve çalışamamaktan doğan kaybı.
• Manevi tazminat: Yakınların yaşadığı acı ve üzüntü karşılığında hâkimin takdir ettiği miktar (TBK m.56).
• İşçilik alacakları: Kıdem tazminatı, ödenmemiş ücret ve kullanılmayan yıllık izin ücreti. Bunlar tazminat değil, işçinin mirasçılarına geçen alacaklardır.

İşverenin sorumluluğu, işçiyi koruma borcuna aykırılıktan doğar. TBK m.417’ye göre işverenin kanuna veya sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümünden doğan zararlar, sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir. Kazanın iş kazası sayılıp sayılmadığı tartışmalıysa, tazminat talep edilmeden önce bunun belirlenmesi gerekebilir; bu konuyu iş kazası tespit davası yazımızda anlattık.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?

Bu tazminat, işçinin iş kazası sonucunda ölmesiyle geçim kaynağını kaybeden kişilerin, ölüm olmasaydı sürecek olan yaşam düzenlerini korumayı amaçlar. Yargıtay da tazminatın amacını, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki sosyal ve ekonomik durumlarının korunması olarak açıklar.¹

Kimin “destek” sayılacağı, ölen kişinin yaptığı yardımın niteliğine bağlıdır: “Yapılan yardımların, muntazam ve süreklilik taşıması ve söz konusu yardımların gelecekte de yüksek bir ihtimalle devam edecek olması halinde bireyin destek statüsünde olduğundan söz edilir.”² Ara sıra yapılan ya da bir defalık yardımlar destek ilişkisi kurmaz.

Destek ilişkisi için akrabalık da şart değildir: “Destek ilişkisinin varlığından söz edebilmek için; yardım eden kimse ile yardımda bulunulan, destek olunan kimse arasında bir hısım ilişkisi veya kanuni yükümlülük ilişkisi olma koşulu aranmamaktadır.”³ Önemli olan, yardımın fiilen ve düzenli olarak yapılmasıdır. Buna karşılık ölen işçinin kanunen bakmakla yükümlü olduğu eş ve küçük çocuklar için ayrıca fiilî yardım ispatı aranmaz.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatını Kimler İsteyebilir?

Davayı, iş kazasında ölen işçinin desteğinden yoksun kaldığını ileri süren kişi açar. Destek ilişkisinin ispat yükü, tazminatı talep eden bu kişidedir. Fiilî bir destek ilişkisi gösterildiğinde ise ileriye dönük desteğin süreceği kabul edilir: “Eğer ki, destekten yoksun kalan kişi ile destek statüsünde yer alan kimse arasında fiili bir destek ilişkisi mevcut ise ölenin destek olacağı karinesinin varlığı kabul edilir.”⁴

Eş ve Nikâhsız Eş

Eşler birbirine destek olmakla yükümlü olduğundan, hayatta kalan eş evlilik kaydıyla destek ilişkisini kanıtlamış olur. Boşanma bu yükümlülüğü sona erdirir; ancak eşler boşandıktan sonra birlikte yaşamaya devam ediyorsa durum farklıdır: “Ancak, boşanmalarına rağmen halen aynı evi paylaşıp birlikte yaşamaya devam ediyorlarsa ve hayatta kalan eş tarafından bunun kanıtlanması mümkün ise destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir.”⁵ Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da boşandığı eşiyle birlikte yaşamaya devam ettiğini ileri süren davacının bu iddiasının araştırılması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararını bozmuştur.⁶

Resmî nikâh olmadan karı koca gibi yaşayan kişiler de tazminat isteyebilir. O dönem iş kazası davalarına bakan Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, evlilik bağı olmasa bile bu amaçla birlikte yaşadığı kadının bakımını üstlenen erkeğin destek sayılması gerektiğini, bunun yerleşmiş uygulama olduğunu belirtmiştir.⁷

Çocuklar

İş kazasında ölen işçinin çocukları, ergin olana kadar; öğrenimine devam ediyorsa öğrenimi bitene kadar destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Çocuğun evlilik içinde ya da dışında doğmuş olması bu hakkı etkilemez. Kaza tarihinde ana rahminde olan çocuk da sağ doğmak şartıyla hak sahibidir.

Anne, Baba ve Kardeşler

Anne, baba ve kardeşler için destek ilişkisi kendiliğinden varsayılmaz; bu kişilerin ölen işçinin yardımına gerçekten ihtiyaç duyduğunu ispat etmesi gerekir. Yargıtay, evi ve emekli maaşı bulunan bir babanın işçi olan çocuğunun desteğine muhtaç olup olmadığının, gelir durumu araştırılarak belirlenmesini istemiştir.⁸ Başka bir kararda, 30 ve 32 yaşında, çalışabilecek durumdaki kızların yalnızca bekâr olmalarının destekten yoksun kaldıklarını kabul etmek için yeterli olmadığına hükmetmiştir.⁹

Bu nedenle anne ve babanın talebinde gelir belgeleri, işçinin aileye düzenli para gönderdiğini gösteren banka kayıtları ve tanık beyanları önemlidir.

Ölümlü İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İş kazası tazminat davasında destekten yoksun kalma tazminatının hesaplamasını, mahkemenin atadığı hesap bilirkişisi (aktüer) yapar. Hesaplama yöntemi yaralanmalı iş kazalarındaki yönteme benzer; farkı, zararın ölen işçinin kendi kaybı üzerinden değil, geride kalanların kaybettiği destek üzerinden bulunmasıdır. İş kazası tazminat hesaplama sürecinde maddi tazminat miktarını belirleyen başlıca veriler şunlardır:

1. Ölen işçinin ücreti: Gerçek ücret bordro, banka kayıtları, toplu iş sözleşmesi ve emsal ücret araştırmasıyla belirlenir. Ücret bordroda düşük gösterildiyse gerçek ücretin ispatı sonucu doğrudan değiştirir.
2. Destek süresi: İşçinin ölüm tarihindeki yaşı esas alınarak bakiye ömrü ve çalışma çağı yaşam tablosundan bulunur. Yargıtay’ın güncel uygulamasında TRH-2010 tablosu esas alınır. Destek süresi, ölen işçinin ve destek alanın kalan yaşam süresiyle sınırlıdır.
3. Aktif ve pasif dönem: İşçinin çalışma çağının sonuna kadar olan aktif dönemde gerçek ücret, sonrasındaki pasif dönemde kural olarak asgari ücret esas alınır.
4. Destek payları: Kazanç, ölen işçinin kendisine ve geçimini sağladığı kişilere paylaştırılır. Uygulamada çoğunlukla ölen işçiye ve eşine ikişer, her çocuğa birer pay ayrılır; destek ilişkisi ispatlanan anne ve babaya da pay verilir. Çocuk destek yaşını doldurunca onun payı diğerlerine dağıtılır.
5. Kusur oranı: Kazadaki kusur dağılımını iş güvenliği alanında bilgili bilirkişilerden oluşan heyet belirler. Ölen işçinin de ihmali varsa tazminat, ona yüklenen kusur oranı kadar azalır.
6. SGK ödemelerinin düşülmesi: Sosyal Güvenlik Kurumunun hak sahiplerine bağladığı ölüm gelirinin peşin sermaye değeri hesaplanan zarardan düşülür. Aynı zararın iki kez ödenmemesi için yapılır; SGK’nın karşılamadığı kısım işverenden istenir.

Adım Adım Tazminat Hesaplaması

Hesaplamanın mantığını varsayımsal bir örnekle gösterelim. İş kazasında hayatını kaybeden 36 yaşındaki işçinin eşi ve iki çocuğu olsun. Bilirkişi raporunda kazadaki kusurun yüzde 80’i işverene, yüzde 20’si işçiye yüklenmiş olsun.

• Bilirkişi önce işçinin kaza tarihindeki net ücretini ve bu ücretin ileride nasıl artacağını belirler.
• Bu kazanç, işçiye ve eşine ikişer, çocuklara birer pay ayrılarak paylaştırılır. Bu örnekte eşin payı altıda iki, her çocuğun payı altıda birdir.
• Çocuklar destek yaşını doldurduğunda onların payı diğer hak sahiplerine geçer. Bu nedenle hesaplama dönemlere bölünerek yapılır.
• Aktif dönemin sonundan sonraki pasif dönem için asgari ücret üzerinden hesap yapılır.
• Bulunan toplam zarardan işçinin yüzde 20’lik kusur oranına düşen kısım indirilir.
• Son olarak SGK’nın eşe ve çocuklara bağladığı ölüm gelirinin peşin sermaye değeri düşülür ve işverenden istenebilecek maddi tazminat ortaya çıkar.

Bu adımlardan birinde yapılan hata, örneğin ücretin eksik belirlenmesi ya da kusur oranının yanlış tespiti, tazminat hesaplamasının tamamını etkiler; toplam zarar ve tazminat miktarı buna göre değişir. Bu yüzden maluliyet, kusur ve hesap raporlarına süresinde itiraz edilmesi önemlidir.

Hesapta tartışılan bir konu da hayatta kalan eşin yeniden evlenme ihtimaline göre yapılan indirimdir. Bu indirimin somut bir dayanağı olmadan uygulanmasına eleştiri vardır: bireylerin “destekten yoksunluk durumu ortaya çıktıktan sonraki süreçte evleneceklerine dair somut bir delil bulunmamaktadır. Bu durum, somut olarak kanıtlandığı taktirde tazminatta indirim sebebi yapılması gerekir. Aksi halde, taraflar açısından hak kaybına sebebiyet verecektir.”¹⁰

Aşağıdaki tablo, tazminat kalemlerini ve her birinin dosyada nasıl ortaya konduğunu özetler:

Tazminat kalemi	Kim ister?	Hesaplama veya belirleme
Destekten yoksun kalma tazminatı (maddi)	Eş, çocuklar, destek ilişkisi ispatlanan anne-baba ve diğer kişiler	Hesap bilirkişisi raporu; gelir, yaş, destek payı, kusur
Cenaze ve defin giderleri	Giderleri karşılayan kişi	Fatura ve harcama belgeleri
Manevi tazminat	Eş, çocuklar, anne-baba, kardeşler ve duygusal yakınlığı olanlar	Hâkimin takdiri (TBK m.56)
Kıdem tazminatı ve işçilik alacakları	Yasal mirasçılar	Hizmet süresi ve son ücret
SGK ölüm geliri ve cenaze ödeneği	SGK’ya göre hak sahipleri	SGK işlemi; gelirin peşin sermaye değeri tazminattan düşülür

Yakınlar Manevi Tazminat İsteyebilir mi?

Evet. TBK m.56’ya göre ölümlü iş kazalarında ölenin yakınlarına uygun bir miktar manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir. Buradaki yakınlık bir akrabalık listesine bağlı değildir: “Buradaki yakınlar kavramı, akrabalık derecesini ifade etmemekte, duygusal yakınlık anlamına gelmektedir”.¹¹ Uygulamada eş, çocuklar, anne, baba ve kardeşler bu talebi ileri sürer. Yargıtay, iş kazasında hayatını kaybeden işçinin nişanlısına manevi tazminat verilmesine ilişkin kararı da onamıştır.¹²

Manevi tazminatın miktarı, maddi tazminat gibi bir hesaplama tablosuyla bulunmaz. Hâkim; olayın ağırlığını, işverenin kusurunu, ölenle davacı arasındaki ilişkiyi, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu ve paranın alım gücünü birlikte değerlendirir. Manevi tazminat bir zenginleşme aracı değildir; amaç yaşanan acıyı bir ölçüde hafifletmektir.

İşçinin kendi manevi tazminat hakkı ise kural olarak mirasçılara geçmez: “İş kazasından kaynaklanan manevi tazminat istemleri, kural olarak mirasçılara geçmemektedir. Ancak iş kazasına uğrayan işçinin, manevi tazminat davasını ölmeden önce açması halinde, mirasçılar davaya devam edebilirler.”¹³ Yargıtay, işçinin ölmeden önce manevi tazminat isteme iradesini dışa vurduğu durumda da mirasçıların davayı açabileceğini kabul etmiştir.¹⁴

SGK Ölüm Hâlinde Ne Öder?

İş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine, kusur durumuna bakılmaksızın Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre ölüm geliri bağlanır (5510 sayılı Kanun m.20). Bu ödeme, sigortalının kazancı üzerinden hesaplanır ve eş, çocuklar ile şartları taşıyan anne ve baba arasında paylaştırılır. Ayrıca cenaze giderleri için cenaze ödeneği verilir (m.37).

İş kazası sonucu ölümde bu gelir için belirli bir prim günü şartı aranmaz. İşçi işe yeni başlamış olsa bile hak doğar; sigortasız çalıştırılan işçinin yakınları da çalışmanın ispatı hâlinde Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurarak ölüm geliri talep edebilir. Bu durumda Kurum, yaptığı ödemeleri işverenden geri ister.

SGK’nın ödedikleri işverenin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz. Bu ödemelerin peşin sermaye değeri maddi tazminattan düşülür, aşan zarar işverenden istenir. SGK da kazada kusuru bulunan işverene, yaptığı ödemeler için rücu eder (m.21). Bu nedenle iş kazası tazminat davasında mahkeme, hak sahiplerine ölüm geliri bağlanıp bağlanmadığını SGK’ya sorar; bağlanmamışsa hak sahiplerinin Kuruma başvurması beklenir.

Kıdem Tazminatı Mirasçılara Ödenir mi?

Evet. En az bir yıl çalışmış işçinin ölümü hâlinde kıdem tazminatı yasal mirasçılarına ödenir (1475 sayılı Kanun m.14). Ödenmemiş ücret, fazla mesai ve kullanılmayan yıllık izin ücreti gibi alacaklar da mirasçılara geçer. Bu alacaklar ölümün iş kazasından kaynaklanıp kaynaklanmamasından bağımsızdır; tazminat davasından ayrı olarak, işçilik alacakları için önce arabulucuya başvurularak talep edilir.

İşverenin Sorumluluğu ve Ceza Davası

İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereğince işyerindeki riskleri değerlendirmek, gerekli önlemleri almak ve işçiyi eğitmekle yükümlüdür. Bu önlemleri almayan işverenin kusuru tazminat davasında belirleyicidir. Asıl işveren ile alt işveren, alt işverenin işçisine karşı birlikte sorumlu tutulabilir.

Ölümle sonuçlanan iş kazasının cezai yönü de vardır; ölümlü iş kazası sonrası savcılık kendiliğinden soruşturma başlatır, kaza yerinde inceleme yaptırır ve kusur raporu alır. Sorumluların taksirle öldürme suçundan yargılanması söz konusu olur; bu suçun cezası iki yıldan altı yıla kadar hapistir, birden fazla kişinin ölümünde bu sınır yükselir ve bilinçli taksir hâlinde ceza artırılır (TCK m.85 ve m.22). Ceza davasının sonucu beklenmeden tazminat davası açılabilir. Ceza mahkemesinin kusur değerlendirmesi ve beraat kararı hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74).

Dava Nerede ve Ne Zaman Açılır?

Ölümlü iş kazasından doğan tazminat davası iş mahkemesinde, iş mahkemesi bulunmayan yerde iş mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde açılır. İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır; doğrudan dava açılabilir. Yetkili mahkeme, davalı işverenin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer mahkemesidir.

Yargıtay uygulamasında iş kazasından doğan tazminat davalarında on yıllık zamanaşımı süresi esas alınır. Süre uzun olsa da delillerin kaybolmaması için erken davranmak önemlidir: iş kazası tutanakları, SGK’ya yapılan iş kazası bildirimi, ceza soruşturma dosyası, iş güvenliği kayıtları ve tanıklar zaman geçtikçe ulaşılması zor hâle gelir. Yaralanmalı kazalardaki haklarla karşılaştırma için yaralanmalı iş kazası tazminatı yazımıza da bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Ölümlü kazada tazminat nasıl hesaplanır?

Tazminat hesaplamasını yapan bilirkişi, ölen işçinin gerçek kazancını, bakiye ömrünü ve çalışma çağını, destek verdiği kişilerin paylarını ve kusur oranını esas alır. Bulunan zarardan SGK’nın bağladığı ölüm gelirinin peşin sermaye değeri düşülür; kalan kısım işverenden istenir.

Ölümlü iş kazasında tazminatı kim öder?

Tazminatı, kazadaki sorumluluğu oranında işveren öder. Alt işveren ilişkisi varsa asıl işveren de sorumlu tutulabilir. SGK ise kusurdan bağımsız olarak hak sahiplerine ölüm geliri ve cenaze ödeneği verir; ödediği tutarlar için sorumlu işverene rücu eder.

SGK ölümlü iş kazasında ne kadar öder?

Sabit bir tutar yoktur. Ölüm geliri, sigortalının prime esas kazancına göre hesaplanır ve hak sahipleri arasında paylaştırılır. Bu ödeme işverenden istenecek destek tazminatını azaltır, ama tamamen ortadan kaldırmaz.

Ölümlü iş kazası tazminatı davası ne kadar sürer?

Kusur ve hesap raporlarının alınması, SGK yazışmaları ve itirazlar nedeniyle dava çoğu zaman birkaç yıl sürer. Aşamaları iş davası ne kadar sürer yazımızda anlattık.

Nişanlı veya nikâhsız eş tazminat isteyebilir mi?

Nişanlı, duygusal yakınlığı nedeniyle manevi tazminat isteyebilir. Nikâhsız eş ise ölen işçinin kendisine düzenli olarak baktığını ispatlarsa destekten yoksun kalma tazminatı da isteyebilir.

İşçi kendi kusuruyla öldüyse yakınlar tazminat alabilir mi?

İşçinin ihmali tazminatı o oranda azaltır; işverene düşen kısım yine istenebilir. Kazada işverenin hiçbir sorumluluğu yoksa işverenden tazminat istenemeyebilir; ancak SGK’nın ölüm geliri ve cenaze ödeneği kusurdan bağımsız olarak ödenir.

Kaynaklar

¹ Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 14.12.2020, E. 2019/1954, K. 2020/8376. ↑

² Büşra Bulut, İş Göremezlik ve Destekten Yoksun Kalma Tazminat Hesabına İlişkin Aktüeryal Hesaplamalar ve Değerlendirmeler, Yüksek Lisans Tezi, Karabük Üniversitesi, 2023, s. 35 (YÖK Tez No: 801132). ↑

³ Büşra Bulut, İş Göremezlik ve Destekten Yoksun Kalma Tazminat Hesabına İlişkin Aktüeryal Hesaplamalar ve Değerlendirmeler, Yüksek Lisans Tezi, Karabük Üniversitesi, 2023, s. 36 (YÖK Tez No: 801132). ↑

⁴ Büşra Bulut, İş Göremezlik ve Destekten Yoksun Kalma Tazminat Hesabına İlişkin Aktüeryal Hesaplamalar ve Değerlendirmeler, Yüksek Lisans Tezi, Karabük Üniversitesi, 2023, s. 45 (YÖK Tez No: 801132). ↑

⁵ Büşra Bulut, İş Göremezlik ve Destekten Yoksun Kalma Tazminat Hesabına İlişkin Aktüeryal Hesaplamalar ve Değerlendirmeler, Yüksek Lisans Tezi, Karabük Üniversitesi, 2023, s. 46 (YÖK Tez No: 801132). ↑

⁶ Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 13.04.2011, E. 2011/17-3, K. 2011/142. ↑

⁷ Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 01.04.2015, E. 2014/17542, K. 2015/6892. ↑

⁸ Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 22.06.1992, 829/6469. ↑

⁹ Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 25.11.2010, 14699/12039. ↑

¹⁰ Büşra Bulut, İş Göremezlik ve Destekten Yoksun Kalma Tazminat Hesabına İlişkin Aktüeryal Hesaplamalar ve Değerlendirmeler, Yüksek Lisans Tezi, Karabük Üniversitesi, 2023, s. 76 (YÖK Tez No: 801132). ↑

¹¹ Göksu Berk Demirci, İş Kazasından Kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Davaları, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Beykent Üniversitesi, 2026, s. 110 (YÖK Tez No: 1015564). ↑

¹² Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 17.12.2024, E. 2023/12309, K. 2024/13137. ↑

¹³ Göksu Berk Demirci, İş Kazasından Kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Davaları, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Beykent Üniversitesi, 2026, s. 110 (YÖK Tez No: 1015564). ↑

¹⁴ Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 30.09.2024, E. 2022/8916, K. 2024/9264. ↑