Kod 29 işten çıkış, işverenin iş sözleşmesini 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II maddesine dayanarak, yani işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davrandığı gerekçesiyle bildirimsiz ve tazminatsız feshettiğini SGK’ya bildirdiği işten çıkış kodudur. Sosyal Güvenlik Kurumu bu kodu 1 Nisan 2021 tarihli 2021/9 sayılı Genelge ile kaldırdı; aynı fesih nedenleri bugün 25/II’nin her bendi için ayrı açılan 42–50 numaralı kodlarla bildiriliyor. Kod 29 ya da 42–50 koduyla çıkarılan işçi kural olarak kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı alamaz. Ancak fesih sebebini ispat yükü işverendedir ve gerçeğe aykırı bildirilen kod, iş mahkemesinde açılacak tespit davasıyla düzeltilebilir.
Kısaca:
- Kod 29, 2021/9 sayılı Genelge ile 01.04.2021’de kaldırıldı; yerine 25/II’nin (a)–(ı) bentlerine karşılık gelen 42–50 kodları geldi.
- Bu kodlarla çıkarılan işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı ödenmez; birikmiş ücret, fazla mesai ve kullanılmayan yıllık izin ücreti ise ödenir.
- İşveren, feshe dayanak olayı öğrendiği günden itibaren 6 iş günü ve olayın üzerinden en geç 1 yıl içinde fesih yapmak zorundadır.
- Gerçeğe aykırı kod, işverene karşı açılan tespit davasıyla düzeltilir; bu dava için arabulucuya gitmek gerekmez.
Kod 29 İşten Çıkış Kodu Nedir?
İş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, işveren işten ayrılış bildirgesini en geç 10 gün içinde SGK’ya vermek zorundadır (5510 sayılı Kanun m.9). Bildirgede işten ayrılış nedeni iki haneli bir kodla gösterilir. Bu işten çıkış kodu; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı hakkının ilk bakışta anlaşılmasını sağlar. Tüm kodların listesi ve her birinin hangi hakları doğurduğu SGK çıkış kodları yazımızda yer alıyor.
29 numaralı kodun resmî adı “İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih” idi. Kod, İş Kanunu’nun 25. maddesinin II numaralı bendindeki dokuz ayrı hâlin tamamını tek numarada topluyordu. Bu yüzden devamsızlık nedeniyle çıkarılan bir işçi ile hırsızlık ya da cinsel taciz iddiasıyla çıkarılan bir işçi, SGK kayıtlarında aynı kodla görünüyordu. Eleştirilerin odağında bu durum vardı: Kod-29 kaydı, işçinin hangi davranışla suçlandığını göstermeden ağır bir damga etkisi yaratıyordu.
25/II Maddesi Hangi Hâlleri Kapsar?
4857 sayılı İş Kanunu 25/II, “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller ve benzerleri” başlığı altında işverene bildirim süresini beklemeden ve tazminat ödemeden iş sözleşmesini feshetme hakkı veren işçi davranışlarını sayar: işe girerken işvereni yanıltmak, işverene veya ailesine hakaret ve asılsız isnat, başka bir işçiye cinsel taciz, sataşma ve işyerine sarhoş ya da uyuşturucu madde almış olarak gelmek, güveni kötüye kullanma ve hırsızlık, işyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen bir suç işleme, devamsızlık, hatırlatılan görevi yapmamakta ısrar ve iş güvenliğini tehlikeye düşürme ya da ağır hasar verme.
Kod 29 Kaldırıldı mı? Yerine Gelen 42–50 Kodları
Evet. SGK’nın 2021/9 sayılı Genelgesi ile 29 kodu işten ayrılış nedenleri tablosundan çıkarıldı ve 41 numaralı koddan sonra dokuz yeni kod eklendi. Her yeni kod 25/II’nin bir bendine birebir karşılık gelir. Böylece işten ayrılış nedeni artık hangi davranışın gerekçe gösterildiğini de ortaya koyuyor.
| Yeni kod | 25/II bendi | Fesih nedeni (özet) |
|---|---|---|
| 42 | (a) | İş sözleşmesi yapılırken gerekli nitelik veya şartlar kendisinde varmış gibi göstererek işvereni yanıltma |
| 43 | (b) | İşverenin veya aile üyelerinin şeref ve namusuna dokunan söz ve davranış, asılsız ihbar ve isnat |
| 44 | (c) | İşverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunma |
| 45 | (d) | Sataşma; işyerine sarhoş veya uyuşturucu madde almış olarak gelme ya da işyerinde kullanma |
| 46 | (e) | Güveni kötüye kullanma, hırsızlık, meslek sırlarını açığa vurma gibi doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış |
| 47 | (f) | İşyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işleme |
| 48 | (g) | İzinsiz veya haklı sebep olmadan ardı ardına iki iş günü, bir ayda iki kez tatil sonrası iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe gelmeme (devamsızlık) |
| 49 | (h) | Hatırlatıldığı hâlde yapmakla yükümlü olduğu görevleri yapmamakta ısrar etme |
| 50 | (ı) | İş güvenliğini tehlikeye düşürme veya işyeri eşyasını otuz günlük ücretiyle ödeyemeyeceği ölçüde hasara uğratma |
Değişiklik yalnızca bildirim biçimini değiştirdi; işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih yine 4857 sayılı Kanun 25/II hükmüne dayanır. Değişiklik ileriye dönüktür. 2021’den önce 29 koduyla yapılan bildirimler kendiliğinden değişmedi; eski kayıtlarda Kod-29 görünmeye devam eder. Yeni kodların hukuki sonucu ise 29 kodundan farklı değildir: hepsi 25/II’ye dayanan haklı fesih bildirimidir.
Kod 29 ile Çıkarılan İşçi Tazminat ve İşsizlik Maaşı Alabilir mi?
Kod 29 ya da 42–50 koduyla çıkarılan işçi, işverenin bildirdiği ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gerçekten varsa ve fesih süresinde yapılmışsa şu hakları kaybeder:
- Kıdem tazminatı: 1475 sayılı Kanun’un yürürlükteki 14. maddesi, 25/II’ye göre yapılan fesihte kıdem tazminatı ödenmeyeceğini öngörür.
- İhbar tazminatı: 25/II feshi derhal fesih olduğu için işveren bildirim süresi vermek veya ihbar tazminatı ödemek zorunda değildir.
- İşsizlik maaşı: 4447 sayılı Kanun’un 51. maddesi işverenin yalnızca 25/I ve 25/III’e dayanan fesihlerini sayar; 25/II feshi kapsam dışıdır. İŞKUR, başvuruda işten ayrılış bildirgesindeki kodu esas alır.
Kod 29 işten çıkış kodu, işçinin bütün alacaklarını ortadan kaldırmaz. Çalışılan son günlere ait ücret, ödenmemiş fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücretleri ile kullanılmamış yıllık izinlerin ücreti (İş Kanunu m.59) fesih nedeni ne olursa olsun ödenir. Bu alacaklar için arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır.
İşsizlik Maaşı İçin Diğer Şartlar
Kod düzeltilse bile işsizlik maaşı için 4447 sayılı Kanun’un diğer şartları aranır: fesihten önceki son 120 gün kesintisiz çalışmış ve son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak, işten ayrıldıktan sonra 30 gün içinde İŞKUR’a başvurmak. Başvuru geç yapılırsa hak tamamen düşmez; geciken gün sayısı ödenecek süreden düşülür.
Kod 29 Sicile İşler mi? Yeni İşveren Görebilir mi?
Kod 29, ayrı bir “sicil” kaydı değildir; işten ayrılış bildirgesindeki bir bilgidir ve işçinin adli siciline işlenmez. İşçi bu işten çıkış kodunu kendi e-Devlet hesabında SGK Tescil ve Hizmet Dökümü ekranında görebilir. Yeni işverenin işçinin eski işten çıkış kodunu görmesi ise uzun süre tartışma konusu oldu; çünkü işçi aleyhine bir ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık iddiası, işçinin yeni iş bulmasını zorlaştırıyordu.
Danıştay 10. Dairesi 14.10.2024 tarihli kararıyla (E. 2020/2598, K. 2024/3991) Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekindeki işten ayrılış bildirgesi örneğinde yer alan 29 kodu ibaresini iptal etti. Karara göre işverenin tek taraflı ve doğrulanmamış beyanına dayanan bu kodun kayıtlarda tutulması kişisel verilerin korunması ve ölçülülük ilkeleriyle bağdaşmıyordu. Mahkeme, kodun 2021’de genelgeyle kaldırılmış olmasının davayı konusuz bırakmadığını da belirtti. Basına yansıyan bilgilere göre SGK 2026 başında işverenlerin erişebildiği hizmet dökümü ekranlarından çıkış kodunu kaldırdı. Buna karşılık işten ayrılış bildirgesinin kendisi kodu taşımaya devam eder; yeni işveren bu belgeyi adaydan isterse kodu görebilir.
Kod 29 ile İşten Çıkarılınca Ne Yapmalı?
- Fesih bildirimini, işten ayrılış bildirgesini ve e-Devlet’ten barkodlu hizmet dökümünü alın; bildirgede hangi işten ayrılış nedeninin yazıldığını kontrol edin.
- İşverenin fesih için dayandığı olayın tarihini not edin; 26. maddedeki sürelerin geçip geçmediği önemlidir.
- Fesih bildiriminde sebebin açık ve kesin yazılıp yazılmadığına bakın; boş veya genel ifadeli bir fesih yazısı işverenin aleyhinedir.
- İşe iade şartlarını taşıyorsanız fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurun.
- Kıdem ve ihbar tazminatı için arabuluculuk sonrası alacak davası, kodun düzeltilmesi için tespit davası açılabilir.
- Mahkeme ya da arabuluculuk sonucunu aldıktan sonra İŞKUR’a ve SGK’ya başvurularınızı zamanında yapın.
İşveren Fesih Sebebini İspat Etmek Zorunda
Kod 29 ile ilgili davalarda en kritik nokta ispat yüküdür. İşveren, bildirgeye yazdığı 25/II hâlinin gerçekten gerçekleştiğini ispat etmek zorundadır; işçinin “ben bunu yapmadım” demesi dava açmak için yeterlidir. 4857 sayılı Kanun’un 20. maddesi geçerli fesihte ispat yükünü açıkça işverene verir; Yargıtay haklı fesihte de aynı yaklaşımı benimser. İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davrandığını gösteren tanık, kamera kaydı, yazılı ihtar gibi somut deliller işverenden beklenir. Yargıtay, işverenin tek taraflı düzenlediği belgelere tek başına itibar etmez:
“…devamsızlık tutanağının tek taraflı her zaman düzenlenebileceği gerçeği karşısında davalı işverenin devamsızlık iddiasına itibar edilmemiştir.”
Yargıtay 9. HD · 2018/10712 E., 2019/46 K.
Görevi yapmamakta ısrar gerekçesiyle yapılan fesihlerde de aynı ilke uygulanır:
“Yapılmayan işin görev kapsamına girdiğini, hatırlatma yapıldığını ve işçinin yapmamakta ısrar ettiğini kanıtlama yükü, işverendedir.”
Yargıtay 9. HD · 2017/22156 E., 2020/10256 K.
6 İş Günü ve 1 Yıllık Hak Düşürücü Süre
4857 sayılı İş Kanunu’nun 26. maddesine göre işveren, 25/II’ye dayanan fesih hakkını olayı öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde ve her hâlde olayın gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl içinde kullanmalıdır. İşçi olay sonucunda maddi çıkar sağlamışsa 1 yıllık süre uygulanmaz. Süresinde yapılmayan bir fesih, olay gerçek olsa bile haklı fesih sayılmaz ve işçi lehine kıdem ile ihbar tazminatı doğar. Bu yüzden işçinin, işverenin olayı ne zaman öğrendiğini gösteren yazışma ve tutanakları saklaması önemlidir.
Savunma Alınması Şart mı?
4857 sayılı Kanun’un 19. maddesi, işçinin davranışı veya verimi nedeniyle sözleşme feshedilmeden önce savunmasının alınmasını ister; ancak 25/II’ye uygun fesihleri bu kuralın dışında tutar. Bu nedenle haklı fesihte savunma alınmaması tek başına feshi hukuka aykırı yapmaz. Bununla birlikte fesih yazılı yapılmalı ve sebep açıkça gösterilmelidir. Olay mahkemece ağır görülmez de yalnızca geçerli neden sayılırsa, savunma alınmamış olması işverenin aleyhine sonuç doğurabilir.
Kod 29 Düzeltme Davası: Çıkış Kodu Nasıl Değiştirilir?
Kod 29 ya da yeni 42–50 kodlarından birinin işçi lehine değiştirilmesi için üç yol vardır. İlki işverenin kendisidir: işveren, yanlış bildirdiğini kabul ederse SGK’ya yazılı başvuruyla kodu düzelttirebilir. İkincisi SGK’ya doğrudan başvurudur: 2025/8 sayılı SGK Genelgesi’ne göre arabuluculuk anlaşma belgesinde veya mahkeme kararında işçiye kıdem ya da ihbar tazminatı ödenmesi kararlaştırılmışsa, sigortalının veya işverenin başvurusuyla işten ayrılış nedeni değiştirilebilir. Üçüncüsü ve en sağlam olanı mahkeme kararıdır.
İşçinin işverene karşı açtığı bu dava uygulamada “kod düzeltme davası” diye anılır, ancak hukuki niteliği tespit davasıdır:
“Uygulamada çıkış kodunun gerçeğe aykırı olarak SGK’ya bildirildiği iddiasıyla işveren aleyhine açılan davalar, “çıkış kodunun düzeltilmesi davası” olarak adlandırılmakta ise de “tespit davası” niteliğindedir.”
Yargıtay 9. HD · 2026/1382 E., 2026/4121 K.
Aynı kararda bu davanın arabuluculuk dava şartına tabi olmadığı da belirtildi. İşçinin kodun değiştirilmesinde güncel hukuki yararı vardır; çünkü elde edilecek tespit kararı işsizlik ödeneği başvurusunun dayanağı olur:
“…davacının işten çıkış kodunun değiştirilmesi talebinde güncel hukuki yararı bulunmaktadır.”
Yargıtay 9. HD · 2022/4828 E., 2022/5676 K.
Kod düzeltme davası işçiye tek başına para kazandırmaz; iş sözleşmesinin nasıl sona erdiğini resmî kayıtlarda doğru hâle getirir. Kıdem ve ihbar tazminatı için ayrıca haksız fesih tazminatı talebiyle alacak davası açılır; şartlar varsa işe iade davası da gündeme gelir. 31.07.2026’dan itibaren belirsiz alacak davası kaldırıldığı için işçilik alacakları kısmi dava olarak ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak açılmaktadır; ayrıntılar belirsiz alacak davası yazımızda.
Sık Sorulan Sorular
Kod 29 ile çıkarılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Fesih nedeni doğruysa alamaz. Ancak işveren 25/II hâlini ispat edemezse ya da 6 iş günlük süreyi kaçırmışsa fesih haksız sayılır ve en az bir yıllık kıdemi olan işçiye kıdem tazminatı ödenir. Kıdem tazminatında zamanaşımı 5 yıldır.
Kod 29 nasıl silinir?
Kod silinmez, değiştirilir. İşverenin SGK’ya başvurusu, arabuluculuk anlaşma belgesi ya da mahkeme kararıyla 29 veya 42–50 kodu, 04 gibi işçinin haklarını koruyan bir işten çıkış koduyla değiştirilebilir. İşveren kabul etmiyorsa iş mahkemesinde tespit davası açılır.
İşveren çıkış kodunu sonradan değiştirebilir mi?
Evet. İşveren yanlış bildirdiğini fark ederse SGK’ya başvurarak işten ayrılış nedenini düzeltebilir. İşçinin aleyhine olacak şekilde sonradan değişiklik yapılması ise ayrı bir uyuşmazlık konusudur ve işçi bunu da yargıya taşıyabilir.
42–50 kodları ile Kod 29 arasında fark var mı?
Hukuki sonuç aynıdır: hepsi 25/II’ye dayanan, tazminatsız ve işsizlik maaşı vermeyen fesih kodlarıdır. Fark, yeni kodların fesih gerekçesini bent bent göstermesidir. Örneğin 48 kodu devamsızlığı, 46 kodu güveni kötüye kullanma ve hırsızlığı gösterir.
Kod 29 ile çıkarılan işçi işe iade davası açabilir mi?
Evet. İş Kanunu 25. maddenin son fıkrası, 25/II’ye dayanan fesihlere karşı da işe iade yolunu açık tutar. En az 30 işçi çalışan işyerinde, en az 6 aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17, 18–21, 25, 26, 59.
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14 (yürürlükteki kıdem tazminatı hükmü).
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.48, 50, 51.
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.9.
- SGK Genelgesi 2021/9 (01.04.2021) ve SGK Genelgesi 2025/8 (11.03.2025).
- Danıştay 10. Daire, 14.10.2024, E. 2020/2598, K. 2024/3991.
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 07.01.2019, E. 2018/10712, K. 2019/46; 01.10.2020, E. 2017/22156, K. 2020/10256; 09.05.2022, E. 2022/4828, K. 2022/5676; 30.04.2026, E. 2026/1382, K. 2026/4121.