[……] NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE
DAVACI : [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres]
VEKİLİ : [Varsa Av. ad soyad, adres]
DAVALI : [İşverenin ticaret unvanı, MERSİS No, açık adresi]
[Varsa asıl işveren: ticaret unvanı ve adresi]
DAVA : Meslek hastalığı nedeniyle maddi tazminat (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla kısmi dava, HMK m.109) ve manevi tazminat istemidir.
DAVA DEĞERİ : Maddi tazminat için şimdilik [……] TL, manevi tazminat [……] TL
AÇIKLAMALAR :
1. Davacı, davalıya ait [işyeri adresi] adresindeki işyerinde [giriş tarihi] – [çıkış tarihi / halen] tarihleri arasında [görev] olarak çalışmıştır. Görevi gereği günde ortalama [……] saat [toz / gürültü / kimyasal madde / titreşim vb.] etkisine maruz kalmıştır.
2. İşyerinde [ortam ölçümleri yapılmamış / uygun kişisel koruyucu donanım verilmemiş / havalandırma ve yalıtım önlemleri alınmamış / periyodik sağlık muayeneleri yapılmamış] ve davalı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’ndan doğan önlem alma yükümlülüklerini yerine getirmemiştir.
3. Davacı, davalı işverene ait işyerinde çalışırken meslek hastalığına yakalanmıştır. Davacıya [tarih] tarihinde [hastalığın adı] tanısı konulmuş; Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunun [tarih] tarihli kararıyla hastalığın meslek hastalığı olduğu ve davacının meslekte kazanma gücünü %[……] oranında yitirdiği tespit edilmiştir.
4. Davacı bu hastalık nedeniyle tedavi görmüş, çalışma gücünü kısmen yitirmiş ve ağır bir manevi üzüntü yaşamıştır. Zararın tam miktarı kusur, maluliyet ve hesap bilirkişi raporlarıyla belirlenebilecektir. Bu nedenle maddi tazminatın şimdilik aşağıda gösterilen kısmı dava edilmekte, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmakta ve bilirkişi raporundan sonra HMK m.109/4 uyarınca talep artırılacaktır.
HUKUKİ SEBEPLER : 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.14, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49 vd., m.56 ve m.417, 6100 sayılı HMK m.109 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER : SGK meslek hastalığı dosyası ve sağlık kurulu raporu, hastane ve tedavi kayıtları, işe giriş ve periyodik muayene raporları, işyeri ortam ölçüm raporları, risk değerlendirmesi ve iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, hizmet dökümü ve bordrolar, tanık beyanları, Adli Tıp Kurumu raporu, kusur ve hesap bilirkişisi incelemesi, keşif ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; maddi tazminat yönünden fazlaya ilişkin haklarım saklı kalmak kaydıyla şimdilik [……] TL maddi tazminatın ve [……] TL manevi tazminatın meslek hastalığının tespit edildiği [tarih] tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri [ve vekâlet ücretinin] davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim. [Tarih]
DAVACI [veya VEKİLİ]
[Ad Soyad – İmza]
EKLER : 1. Sağlık kurulu raporu 2. Tedavi ve rapor örnekleri 3. [Vekâletname] 4. [Varsa ortam ölçüm ve muayene kayıtları]
Meslek hastalığı tazminat dava dilekçesi örneği, meslek hastalığına yakalanan işçinin işverene karşı açacağı davanın dilekçesidir.
Meslek Hastalığı Tazminat Dava Dilekçesi Örneği
Meslek hastalığı nedeniyle tazminat davası, hastalığın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından meslek hastalığı olarak tespit edilmesi ve maluliyet oranının belirlenmesi üzerine kurulur. Maddi tazminat kısmi dava olarak istenir; manevi tazminat ise bölünemediği için tamamı aynı dilekçede gösterilir.
Meslek hastalığının şartları, sorumluluk ve tazminat kalemleri için meslek hastalığı tazminatı yazımıza bakabilirsiniz. Bu sayfa meslek hastalığı nedeniyle tazminat davasının açılma aşamasına odaklanıyor.
Yukarıdaki meslek hastalığı tazminat dava dilekçesi örneğinde köşeli parantez içindeki alanları kendi dosyanıza göre doldurun. Maruz kalınan etkeni (toz, gürültü, kimyasal madde, titreşim, zorlayıcı hareket vb.) ve alınmayan önlemleri somut olarak yazmak, işverenin sorumluluğunun belirlenmesinde temel oluşturur.
Manevi tazminat bölünemezlik ilkesine tabidir: kısmi dava olarak istenemez ve sonradan talep artırımıyla yükseltilemez. Bu yüzden istenen manevi tazminatın tamamı dava dilekçesinde gösterilir ve “şimdilik” ya da “fazlaya ilişkin haklar saklı” ifadesi bu kalem için kullanılmaz. Maddi tazminat ise bilirkişi raporundan sonra aynı davada bir kez artırılabilir; talep artırım dilekçesinin örneği işçi alacağı dava dilekçesi örneği sayfamızda yer alıyor.
Önce Meslek Hastalığı Tespit Edilmeli
Çalışırken meslek hastalığına yakalanan işçinin tazminat isteyebilmesi için önce hastalığın meslek hastalığı sayılması gerekir. Bunun için hastalık işin niteliğinden ya da işin yürütüm şartlarından kaynaklanmalıdır. Başka bir deyişle, işçinin yaptığı işle hastalık arasında bağ kurulmalıdır: “işçinin yapmış olduğu işin koşulları ve ilgili koşullara maruziyet ile işçide meydana gelen hastalık arasında uygun illiyet bağının mevcudiyeti bu hastalığın meslek hastalığı olduğunu ortaya koymaktadır.”1
Bu bağı resmî olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu belirler. İşçi, tanı ve tedavi raporlarıyla başvurur; Sağlık Kurulu hastalığın meslek hastalığı olup olmadığına ve meslekte kazanma gücü kayıp oranına, yani maluliyet oranına karar verir. Bu karar uygulamada sağlık kurulu raporu olarak anılır ve tazminat davasının temel delilidir. Hastalık işten ayrıldıktan sonra da ortaya çıkabilir. Bu durumda işten ayrılma ile hastalığın ortaya çıkması arasındaki süre, yönetmelik listesinde o hastalık için belirlenen yükümlülük süresini aşmamalıdır.
Kurum hastalığı meslek hastalığı saymazsa ya da maluliyet oranını düşük belirlerse karara itiraz edilebilir ve Kuruma karşı iş mahkemesinde meslek hastalığının tespiti davası açılabilir. Meslek hastalığı nedeniyle tazminat davası bu tespite dayandığından, tespit davası sürerken açılan tazminat davasında tespit davasının sonucu bekletici sorun yapılabilir. Maluliyet oranı yargılamada Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanelerinin raporlarıyla da denetlenir.
Meslek Hastalığı Nedeniyle Tazminat Davasında Neler İstenir?
- Maddi tazminat: Geçici ve sürekli iş göremezlikten doğan kazanç kaybı ile Kurumun karşılamadığı tedavi giderleri. Kurumun bağladığı gelirin peşin sermaye değeri hesaplanan zarardan düşülür.
- Manevi tazminat: Hastalığın verdiği acı ve yaşam kalitesindeki düşüş için hâkimin takdir ettiği miktar (TBK m.56). Manevi tazminat için kalıcı maluliyet şart değildir: “iş kazası ve meslek hastalığına maruz kalan işçinin manevi zararlarının tazminini talep edebilmesi herhangi bir maluliyetin oluşup oluşmadığına bağlı değildir.”2
- Ölüm hâlinde: İşçi meslek hastalığı nedeniyle hayatını kaybettiyse yakınları destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat ister; bu kalemleri ölümlü iş kazası tazminatı yazımızda anlattık.
Maddi tazminatın miktarı büyük ölçüde maluliyet oranına ve kusur dağılımına bağlıdır. Meslek hastalığı nedeniyle tazminat davasında mahkeme önce işçi sağlığı ve iş güvenliği alanındaki bilirkişilerden kusur raporu alır, ardından hesap bilirkişisi işçinin ücreti, yaşı, maluliyet oranı ve kusur oranına göre zararı hesaplar.
Tazminat Davası Açmadan Önce Bilinmesi Gerekenler
- Arabuluculuk: İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır; doğrudan dava açılabilir.
- Zamanaşımı: Yargıtay uygulamasında on yıllık zamanaşımı uygulanır. Süre, meslek hastalığının ve maluliyetin kesin olarak öğrenildiği tarihinden itibaren işler.
- Mahkeme: Meslek hastalığı nedeniyle tazminat davası iş mahkemesinde, iş mahkemesi olmayan yerde iş mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde açılır. Davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir.
- Davalı: Hastalığa yol açan işin yapıldığı dönemdeki işveren davalıdır. Alt işveren yanında çalışıldıysa asıl işveren de birlikte gösterilir. Aynı etkene birden fazla işyerinde maruz kalındıysa sorumluluk çalışılan süre ve kusur oranına göre paylaştırılabilir.
Faiz Hangi Tarihten Başlar?
Meslek hastalığı yavaş geliştiği için zararın doğduğu gün tek bir olay tarihi değildir. Bu yüzden faiz, hastalığın kesin olarak tespit edildiği tarihinden itibaren istenir: “burada faizin başlangıç tarihi, meslek hastalığının herhangi bir kuşkuya yer bırakmayacak biçimde raporla tespit edildiği tarihtir.”3 Yargıtay da bu görüştedir: “…meslek hastalığı nedeniyle açılan tazminat davalarında faizin meslek hastalığının tespit edildiği tarihten itibaren yürütüleceği, meslek hastalığının tespit edildiği tarih itibarıyla haksız eylemin gerçekleştiğinin giderek zarara yol açan bakımından temerrüde düşüldüğünün kabulünün gerektiği, Dairemizin ve giderek Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarındandır.”4
Dilekçede faizin başlangıç tarihi açıkça yazılmazsa faiz dava tarihinden işletilir. Bu yüzden aşağıdaki örnekte tespit tarihi sonuç ve istem bölümünde ayrıca gösterilmiştir.
Sık İleri Sürülen Savunmalar
Meslek hastalığı nedeniyle tazminat davasında karşılaşılan savunmalar genellikle şunlardır: hastalığın işten değil yaş, sigara veya yaşam tarzından kaynaklandığı, işçinin koruyucu donanımı kullanmadığı ve yükümlülük süresinin geçtiği. Bu nedenle dilekçede maruz kalınan etkenin süresi, yoğunluğu ve alınmayan önlemler somut olarak anlatılmalı; ortam ölçümleri, periyodik muayene sonuçları ve tanıklar bu anlatımı desteklemelidir. İşverenin işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerini alıp almadığı, kusur oranını belirleyen temel sorudur. Hastalığın işin niteliğinden kaynaklandığını gösteren her kayıt, meslek hastalığı ile iş arasındaki bağı güçlendirir.
Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Sağlık kurulu raporu ve meslek hastalığı bildirimine ilişkin yazılar
- Tanı, tedavi ve istirahat raporları; meslek hastalıkları hastanesi kayıtları
- İşe giriş ve periyodik sağlık muayenesi sonuçları
- İşyerindeki gürültü, toz veya kimyasal ölçüm raporları (yoksa mahkemeden istenmesi)
- Hizmet dökümü, bordrolar ve çalışma süresini gösteren kayıtlar
Elinizde olmayan belgeler için dilekçenin deliller bölümünde “işyerinden ve Kurumdan celbi” ifadesi kullanılabilir. Meslek hastalığı nedeniyle tazminat davası sırasında mahkeme bu kayıtları ilgili yerlerden ister.
Sık Sorulan Sorular
Emekli olduktan sonra meslek hastalığı tazminatı istenebilir mi?
Evet. Hastalık işten ayrıldıktan sonra ortaya çıkabilir; yönetmelikteki yükümlülük süresi içinde ortaya çıkmış ve Kurum tarafından meslek hastalığı olarak tespit edilmişse emekli işçi de eski işverenine karşı tazminat davası açabilir. Zamanaşımı, hastalığın kesin olarak öğrenildiği tarihinden itibaren işler.
Meslek hastalığı için SGK’ya başvuru nasıl yapılır?
İşçi, tanı ve tedavi raporlarıyla birlikte bağlı olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine başvurur. Kurum gerekli tetkikleri yaptırır ve dosyayı Sağlık Kuruluna gönderir. Meslek hastalığını öğrenen işverenin de Kuruma bildirim yükümlülüğü vardır.
Arabulucuya gitmeden dava açılabilir mi?
Evet. Meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuğun dışındadır; dava doğrudan iş mahkemesinde açılır. Aynı dosyada kıdem tazminatı gibi işçilik alacakları da istenecekse, bunlar için ayrıca arabuluculuk şartı aranır.
Meslek hastalığı tazminat davası ne kadar sürer?
Kesin bir süre verilemez. Meslek hastalığı nedeniyle tazminat davasında kusur, maluliyet ve hesap raporları alındığı, tespit davası varsa onun sonucu beklendiği için yargılama uzayabilir; istinaf ve temyiz aşamaları da süreye eklenir.
Meslek hastalığı tazminatı ne kadar olur?
Sabit bir tutar yoktur. Maddi tazminat; maluliyet oranı, kusur dağılımı, ücret, yaş ve Kurumun bağladığı gelire göre hesap bilirkişisince bulunur. Hesap yöntemi için iş kazası tazminatı hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
1 Asalet Demir, İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Manevi Tazminat, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, 2025, s. 6 (YÖK Tez No: 970439). ↑
2 Asalet Demir, İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Manevi Tazminat, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, 2025, s. 75 (YÖK Tez No: 970439). ↑
3 Asalet Demir, İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Manevi Tazminat, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, 2025, s. 135 (YÖK Tez No: 970439). ↑
4 Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 11.02.2014, E. 2013/16514, K. 2014/1855. ↑