Yaralanmalı iş kazası tazminatı, işyerinde ya da yaptığı iş nedeniyle yaralanan işçinin maddi ve manevi zararının karşılanmasını sağlar. Kazadan sonraki ilk günlerde atılan adımlar, ileride alınacak tazminatı doğrudan etkiler. Bu yazıda kazadan hemen sonra ne yapmanız gerektiğini, geçici ve sürekli iş göremezlik arasındaki farkı, tedavi giderlerini, işverenin sorumluluğunu, tazminatın nasıl hesaplandığını, manevi tazminatı ve dava açma süresini sırasıyla anlatıyoruz.

Kazadan Sonra İlk Adımlar Nelerdir?

İş kazalarında açılan tazminat davasında en çok tartışılan konular, iş kazasının meydana geliş biçimi ve kişinin yaralanmasının ağırlığıdır. Bu yüzden ilk günlerden itibaren belge toplamak gerekir.

1. Hastaneye başvurun ve kazanın iş sırasında olduğunu mutlaka söyleyin; ilk muayene kaydı ileride önemli bir delildir.
2. Tüm istirahat raporlarını, epikrizleri, reçeteleri ve kendi ödediğiniz masrafların belgelerini saklayın.
3. Kazayı gören iş arkadaşlarınızın adlarını not edin; tanık anlatımları kazanın nasıl olduğunu göstermede çok işe yarar; mümkünse kaza yerinin fotoğrafını çekin.
4. Kazanın Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirilip bildirilmediğini takip edin.

Bildirim işverenin görevidir. 5510 sayılı Kanun’a göre işveren, iş kazasını en geç kazayı izleyen üç iş günü içinde Kuruma bildirmek zorundadır; bildirim doğrudan, taahhütlü postayla ya da e-sigorta aracılığıyla yapılabilir. Bildirim yapılmamışsa bu durumu gecikmeden belgelemek önem taşır; bildirilmeyen bir kazanın iş kazası olduğunun tespiti ileride ayrı bir dava gerektirebilir.

Yaralanmalı İş Kazası Tazminatı Kalemleri

İş kazası sonucu yaralanan işçinin tazminatı tek bir kalemden oluşmaz. Dosyanın durumuna göre maddi ve manevi tazminat kapsamında şu talepler birlikte ileri sürülebilir:

• Geçici iş göremezlik zararı: Raporlu olduğunuz ve işe dönemediğiniz günlerde kaybettiğiniz kazanç.
• Sürekli iş göremezlik zararı: Tedavi sonrası kalan kalıcı kayıp nedeniyle çalışma gücündeki azalma.
• Tedavi giderleri: SGK’nın karşılamadığı masraflar.
• Manevi tazminat: Yaralanmanın yol açtığı acı ve üzüntü için ödenen tazminat.

Bu kalemlerin her biri farklı belgelere dayanır. Aşağıda her birini ayrı ayrı ele alıyoruz.

Geçici İş Göremezlik Döneminde Haklar

İyileşme sürecinde çalışamadığınız dönem geçici iş göremezlik dönemidir. Bu dönemde SGK size ödenek öder ve iş kazasında bu ödenek için belirli bir prim günü şartı aranmaz. Ödenek, iş göremezliğin başladığı ilk günden itibaren ve tedaviyle istirahat sürdükçe, belirli bir üst süreyle sınırlanmadan ödenir. Yani işe yeni başlamış olsanız bile bu ödenekten yararlanabilirsiniz.

SGK ödeneği, zararınızın tamamını karşılamayabilir. Tazminat hesabında bu dönem tam kayıp olarak değerlendirilir. Nitekim Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 11.12.2017 tarihli, 2016/9486 E., 2017/10339 K. sayılı kararında, kalıcı maluliyeti %0 olan davacının tedavisinin sürdüğü ve çalışamadığı dönemde %100 iş gücü kaybına uğradığının kabul edilerek hesap yaptırılması gerektiğini belirtmiştir.¹ SGK’nın ödediği tutar hesapta dikkate alınır; aşan zarar işverenden istenebilir.

Sürekli İş Göremezlik Ne Demektir?

Tedavi bittiğinde vücutta kalıcı bir kayıp kalmışsa sürekli iş göremezlik söz konusudur. Bu kaybın oranı, sağlık kurulu ya da adli tıp raporuyla yüzde olarak belirlenir. Kalıcı kayıp, işçi aynı işte ve aynı maaşla çalışmaya devam etse bile tazminat gerektirir: “Efor kaybı zararı kapsamında, gelir elde etmemesi veya elde ettiği gelirinde bir eksilme meydana gelip gelmemesi önem arz etmeksizin sürekli olarak kaybettiği çalışma gücüne ilişkin zararın tazmin edilmesi gerekmektedir.”²

Bunun mantığı basittir: İş kazası neticesinde maluliyeti kalan işçi, aynı işi eskisinden daha fazla çaba harcayarak yapar. Bu ek çaba da bir zarardır.

Maluliyet oranı, iş kazası tazminatı hesabının temelidir. Yargıtay, yargılama sırasında bu oranın Adli Tıp Kurumu ya da üniversitelerin adli tıp anabilim dallarından alınacak raporla belirlenmesini ister. Rapor, eksik tedavi belgelerine dayanıyorsa veya mesleğinizi hesaba katmıyorsa itiraz edilmesi gerekir. Bu nedenle tüm sağlık kayıtlarınızın dosyaya eksiksiz girmesi önemlidir. El ve parmak yaralanmalarına özgü durumları parmak kırılmasında tazminat yazımızda ayrıca ele aldık.

Konu	Geçici iş göremezlik	Sürekli iş göremezlik
Ne zaman?	Kazadan iyileşmeye kadar	İyileşmeden sonra, kalan ömür boyunca
Kayıp nasıl kabul edilir?	Bu süre için tam kayıp	Raporda belirlenen oran kadar
SGK ne öder?	Geçici iş göremezlik ödeneği	Koşulları varsa sürekli iş göremezlik geliri
Temel belge	İstirahat ve tedavi raporları	Maluliyet raporu

Tedavi Giderleri Kimden İstenir?

Tedavi masraflarında ilk sorumlu SGK’dır; bu nedenle maddi tazminat kapsamında yalnızca SGK’nın üstlenmediği tedavi giderleri istenebilir. Bu nedenle kendi cebinizden yaptığınız ve SGK’nın karşılamadığı harcamaların belgelerini saklamanız, maddi tazminat talebinizin önemli bir parçasıdır.

İşveren Hangi Durumda Sorumlu Olur?

İşveren, işçinin sağlığını ve güvenliğini korumakla yükümlüdür (TBK m.417, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4). Bu yükümlülük yalnızca kanunda sayılan önlemlerle sınırlı değildir: Bu yükümlülüğün temelinde 6331 sayılı Kanun ile ona bağlı yönetmelikler yer alır; ancak işverenin alması gereken önlemler mevzuatta yazılanlardan ibaret sayılmaz, bilim ve teknolojideki her yeni gelişmeyi takip etmesi de zorunludur.

Mahkeme, kazada kimin ne ölçüde kusurlu olduğunu bilirkişi raporuyla tespit eder. İşverenin kusur oranı, ödeyeceği tazminatın payını doğrudan etkiler. Kazanın meydana gelmesinde işçinin de kusuru varsa, tazminattan bu kusur oranında indirim yapılır (TBK m.52). Bu nedenle tarafların kusur oranlarını gösteren rapora gerektiğinde itiraz edilmelidir.

Maddi Tazminat Nasıl Hesaplanır?

Maddi tazminat hesaplaması, mahkemenin görevlendirdiği hesap bilirkişisi tarafından yapılır. İş kazası tazminatı hesaplama sürecinde, meydana gelen zarar şu verilerle ölçülür:

• Gerçek ücret: Kaza tarihindeki net ücretiniz ve düzenli ek ödemeleriniz. Bordrodakinden yüksek ücret alıyorsanız bunu banka kayıtları, tanıklar ve emsal ücret araştırmasıyla ispatlayabilirsiniz.
• Maluliyet oranı: Sağlık kurulu ya da adli tıp raporuyla tespit edilen çalışma gücü kaybı.
• Kusur oranı: İşverenin, işçinin ve varsa üçüncü kişilerin kazanın meydana gelmesindeki kusur payı.
• Yaş: Kaza tarihindeki yaşınız; zararın ne kadar devam edeceği bu yaşa ve yaşam tablolarına göre belirlenir.

Hesap, kazadan hesap tarihine kadar geçen işlemiş (bilinen) dönem ile sonrasındaki işleyecek (bilinmeyen) dönem için ayrı yapılır. Bulunan zarardan, varsa işçinin kusur payı ve Sosyal Güvenlik Kurumunun bağladığı sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri düşülür. Böylece aynı zarar için iki kez ödeme yapılmaz. Tazminat miktarını etkileyen etkenleri ve hesap örneklerini iş kazası tazminatının nasıl hesaplandığını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?

Yaralanmanın verdiği acı, korku ve üzüntü için manevi tazminat istenir (TBK m.56). Manevi tazminat miktarının bir hesap formülü yoktur; miktarı hâkim takdir eder. Hâkim bu takdiri yaparken işçinin kusurunu, işçi ile varsa yakınlarının ekonomik ve sosyal durumunu, tedavinin ne kadar sürdüğünü, olayın ağırlığını ve nasıl gerçekleştiğini göz önünde tutar.

Bu nedenle uzun süren tedaviler, ameliyatlar ve kazanın ağır sonuçları dosyada ayrıntılı biçimde gösterilmelidir. İş kazası tazminat davasında manevi zararın ağırlığını, tanık anlatımları ve sağlık kayıtları birlikte ortaya koyar. Bu talep, maddi tazminattan ayrıdır ve aynı davada birlikte istenebilir.

Aile Üyeleri Manevi Tazminat İster mi?

Kural olarak manevi tazminatı yaralanan işçinin kendisi ister. Ancak ağır yaralanmalarda yakınlar da talepte bulunabilir. Türk Borçlar Kanunu m.56/2 uyarınca, işçi ağır bedensel zarara uğrar ya da ölürse hâkim, işçinin yakınlarına da manevi tazminat adı altında uygun bir miktar paranın ödenmesine hükmedebilir.

Hangi yaralanmanın “ağır” sayılacağı her olayda ayrıca değerlendirilir. Uygulamada Yargıtay’ın bakışı, işçinin “genellikle %40-45 oran bandından daha fazla sürekli işgörmezliğe uğraması halinde ağır bedensel zarar nitelendirmesine gidildiği şeklindedir.”³ Bu bir alt sınır kuralı değil, somut olayın ağırlığına bakılarak yapılan bir değerlendirmedir.

Hangi Olaylar İş Kazası Sayılır?

Tazminat istenebilmesi için önce olayın hukuken iş kazası niteliği taşıması gerekir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesine göre, aşağıdaki hâllerden birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen ya da sonradan bedenen veya ruhen zarara uğratan olay iş kazasıdır:

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
• İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
• Görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
• Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
• İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında.

Yani kaza yalnızca makine başında değil, işveren servisinde ya da işverenin gönderdiği bir görev sırasında meydana gelmişse de iş kazası sayılabilir. Olayın bu hâllerden birine girip girmediği; Sosyal Güvenlik Kurumunun incelemesi, kaza tutanağı ve tanık anlatımlarıyla değerlendirilir.

Kaza İş Kazası Sayılmazsa Ne Olur?

İşveren kazayı bildirmemişse ya da SGK olayı iş kazası saymamışsa, tazminat davasından önce iş kazasının mahkemece tespit edilmesi gerekebilir. Bu süreci iş kazası tespit davası yazımızda anlattık.

Dava Açma Süresi ve Görevli Mahkeme

İş kazası sonucunda meydana gelen zararlar için istenen maddi ve manevi tazminat iş sözleşmesine dayandığından, Türk Borçlar Kanunu’ndaki 10 yıllık genel zamanaşımına tabidir. Yargıtay uygulamasında bu süre, maluliyetin kesin olarak öğrenildiği tarihten itibaren başlatılır. İşçilik alacaklarındaki 5 yıllık zamanaşımı bu talepler için geçerli değildir; yine de delillerin kaybolmaması için beklemeden harekete geçmek gerekir.

İş kazası tazminat davası iş mahkemesinde görülür; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili mahkeme, davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesidir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.6).

İş kazası nedeniyle ayrıca ceza davası açılmışsa, ceza mahkemesinin kusur değerlendirmesi ya da beraat kararı hukuk hâkimini bağlamaz. Ancak ceza dosyasındaki kaza tutanağı, keşif ve bilirkişi raporları tazminat davasında önemli delil olarak kullanılır.

İş Kazası Tazminatında Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada tazminatın eksik kalmasına yol açan hatalar çoğunlukla kazadan sonraki ilk haftalarda yapılır.

• Güvenlik eksikliğini kayda geçirmemek: Sabitlenmemiş raf, korumasız makine gibi eksiklikler işverenin kusurunun temelidir; ortam sonradan düzeltilebileceği için durumun kazadan hemen sonra tanık ve görüntüyle belgelenmesi gerekir.
• Ödeneği tazminat sanmak: Tedavi süresince alınan geçici iş göremezlik ödeneği, işverenden istenecek tazminatın yerini tutmaz; hesapta yalnızca dikkate alınır.
• Kalıcı kaybı küçümsemek: Tedavi sonrasında hareket kısıtlılığı gibi kalıcı bir sonuç kaldıysa, işe dönülmüş olsa bile maluliyet oranı raporla belirlenmelidir.
• Raporları birbirine karıştırmak: Maluliyet oranı adli tıp raporuyla, kusur dağılımı ise iş güvenliği alanındaki bilirkişi incelemesiyle belirlenir; her biri için ilgili belgeler ayrı ayrı hazırlanmalıdır.
• Kalemlerden birini unutmak: Geçici ve sürekli iş göremezlik zararı, SGK’nın karşılamadığı masraflar ve manevi tazminat birlikte değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Yaralanmalı iş kazası tazminatı için işe yeni başlamış olmam engel mi?

Hayır. Geçici iş göremezlik ödeneği için belirli bir prim günü şartı aranmaz; işverenden tazminat istemek için de kıdem şartı yoktur.

Aynı işte, aynı maaşla çalışmaya devam ediyorum. Yine tazminat alabilir miyim?

Evet. Kalıcı bir kayıp varsa, gelirinizde azalma olmasa da efor kaybı nedeniyle sürekli iş göremezlik zararı istenebilir.

Maddi ve manevi tazminat aynı davada istenebilir mi?

Evet. İkisi farklı kalemlerdir ve genellikle aynı davada birlikte talep edilir.

Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Hayır. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında dava şartı arabuluculuk uygulanmaz (7036 sayılı Kanun m.3). Taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.

İş kazası tazminatını kim öder?

Maddi ve manevi tazminattan kusurlu işveren sorumludur. Alt işveren (taşeron) yanında çalışan işçi, tazminatı asıl işverenden de isteyebilir; Yargıtay uygulamasında asıl işveren alt işverenle birlikte sorumlu tutulur. SGK ise sizin için yaptığı ödemeleri kusurlu işverene rücu eder.

İş kazası tazminat davası ne kadar sürer?

Süre; maluliyet ve kusur raporlarının alınmasına, bu raporlara yapılan itirazlara ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Önce tespit davası açılması gerekiyorsa süreç uzar. Genel bir fikir edinmek için iş davası ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.

İş kazası ölümle sonuçlanırsa yakınlar ne isteyebilir?

Ölüm hâlinde, işçinin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk ve diğer yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Cenaze giderleri de talep edilebilir; yakınlar ayrıca kendi acı ve üzüntüleri için tazminat isteyebilir. Hesap yöntemi de farklıdır; ayrıntıları ölümlü iş kazası tazminatı yazımızda anlattık.

Eşim ve çocuklarım da manevi tazminat isteyebilir mi?

Ağır bedensel zarar hâlinde evet (TBK m.56/2). Yaralanmanın ağır sayılıp sayılmadığı olayın özelliklerine ve kalıcı kayıp oranına göre değerlendirilir.

Yaralanmalı bir kazada ne kadar tazminat alınır?

Tutar her dosyada ayrıca hesaplanır; maluliyet oranı, kusur dağılımı, ücret, yaş ve SGK’nın bağladığı gelir sonucu belirler.

Kaynaklar

¹ Serbay Akın, Türk Borçlar Hukuku Kapsamında Sürekli İş Göremezlik Zararı ve Tazmini, Yüksek Lisans Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, 2022, s. 19 (YÖK Tez No: 722158). ↑

² Serbay Akın, Türk Borçlar Hukuku Kapsamında Sürekli İş Göremezlik Zararı ve Tazmini, Yüksek Lisans Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, 2022, s. 17 (YÖK Tez No: 722158). ↑

³ Asalet Demir, İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Manevi Tazminat, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, 2025, s. 84 (YÖK Tez No: 970439). ↑

• Isra Çiğdem Harmancı, İş Yargılamasında Dava Şartı Olarak Arabuluculuk, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 2020 (YÖK Tez No: 616767).