Eksik prim günü ve ücret tespit davası: hesap makinesi ve mali raporlar

İş hukuku

Eksik Prim Günü ve Ücret Tespit Davası

Av. Emin Parlak

Av. Emin ParlakSon güncelleme:

Eksik prim günü sorunu, çalıştığınız günlerin ya da gerçek ücretinizin SGK’ya eksik bildirilmesiyle ortaya çıkar. Ayın tamamında çalıştığınız halde 30 günden az gösterilmek veya asgari ücretten bildirilmek, emeklilik tarihinizi ve aylığınızı doğrudan etkiler. Bu kayıplar, eksik gün ve ücret tespiti talebiyle açılan dava yoluyla düzeltilebilir. Aşağıda durumu nasıl fark edeceğinizi, hangi delilleri toplamanız gerektiğini ve neler yapabileceğinizi anlatıyoruz.

Eksik Prim Günü Bildirimi Nedir?

Ayın tamamında işbaşında olduğunuz halde işveren SGK’ya 30 günden daha az gün bildiriyorsa, eksik gün bildirimi söz konusudur. Sonuçta hizmet dökümünüzde bazı aylar yarım ya da eksik görünür. Bir örnekle anlatalım: Bir fabrikada her gün mesaiye giden bir işçi, yıllar sonra e-Devlet’e baktığında birçok ayda yalnızca 20 gün bildirildiğini görüyor. Bordrosunda da 20 gün yazıyor, ama o aylarda hiç izin ya da rapor kullanmamış. İşte bu, tipik bir eksik prim günü durumudur. Her ay 10 gün eksik bildirim, yılda yaklaşık dört aylık prim kaybı demektir.

İşveren Hangi Hallerde Eksik Gün Bildirebilir?

İşverenin bir ay için eksik gün gösterebilmesi, SGK mevzuatına göre geçerli bir nedene ve bu nedeni belgelemesine bağlıdır. Yani işverenin “o ay az çalıştı” demesi yetmez; eksik günün sebebini gösteren bir izin dilekçesi, rapor ya da tutanak bulunmalıdır. Başlıca nedenler şunlardır:

  • Ücretsiz izin
  • İstirahat raporu
  • Devamsızlık
  • Kısmi süreli çalışma

Siz ayın tamamında çalışmışsanız ve bu nedenlerin hiçbiri yoksa, yapılan eksik prim bildirimi hukuka aykırı olur. Eksik bildirilen günler hizmet tespiti davasıyla kaydınıza geçirilebilir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2025/390 E., 2025/7067 K. sayılı kararı buna somut bir örnektir: 9 yılı aşkın çalışmasının yalnızca 126 günü SGK’ya bildirilen, 3.294 günü kayıt dışı bırakılan bir işçi için eksik günlerin tespitine ilişkin ilk derece mahkemesi kararı Yargıtay tarafından onanmıştır. Burada tanık anlatımları ve puantaj kayıtları özellikle önem taşır. Davanın tarafları ve genel ispat kuralları için hizmet tespit davasının genel şartları yazımıza bakabilirsiniz.

Asgari Ücretten Gösterilme ve Ücret Tespit Davası

İkinci yaygın durum şudur: Gerçek maaşınız daha yüksektir, ama SGK’ya asgari ücret bildirilir ve aradaki fark elden ödenir. Gün sayınız tam olsa bile prime esas kazancınız düşük görünür ve fiilen eksik prim ödenmiş olur. Bu durum özellikle emekli aylığınızı etkiler. Aylık, çalıştığınız yıllardaki bildirilen kazançlar üzerinden hesaplanır. Düşük bildirilen her ay, ileride daha düşük bir aylık anlamına gelir.

Ücret tespit davası açtığınızda gerçek ücretinizi mahkeme belirler; SGK kayıtları da bu tutar esas alınarak düzeltilir. Uygulamada bu talep, eksik günlerle birlikte aynı davada ileri sürülür. Eksik gün tespitinde kararda hem eksik günler hem de prime esas kazanç gösterilmelidir; aksi halde karar uygulanamaz. SGK eksik prim davası denince çoğu zaman bu birleşik talep kastedilir. Farkın yıllarca elden ödenmiş olması, bu düzeni kabul ettiğiniz anlamına gelmez. Sosyal güvenlik hakkı “vazgeçilemez ve devredilmez nitelikte, Anayasa ile güvence altına alınmış” bir haktır.

e-Devlet’te Eksik Primi Nasıl Fark Edersiniz?

e-Devlet’te “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” ekranını açın ve ay ay iki sütuna bakın: gün sayısı ve kazanç. Tam çalıştığınız aylarda gün sayısı 30 olmalıdır. Kazanç sütunu ise elinize geçen gerçek maaşa yakın olmalıdır. Gün sayısı 30’un altındaysa ama o ay izin ya da rapor kullanmadıysanız, eksik gün bildirimi yapılmış olabilir. Kazanç her ay asgari ücret düzeyinde sabit duruyorsa ve siz daha fazla alıyorsanız, düşük ücret bildirimi söz konusu olabilir. Bu kontrolü yılda bir kaç kez yapmanız, eksik prim sorununu erken fark etmenizi sağlar.

Gerçek Ücretinizi Nasıl İspatlarsınız?

Prime esas kazancın tespiti istendiğinde mahkeme delilleri tek tek değil, bir bütün olarak ele alır. Tek bir belge çoğu zaman yetmez; deliller birbirini desteklediğinde gerçek ücret daha kolay ortaya çıkar. Maaşın bir kısmı bankadan, kalanı elden ödeniyorsa, elden ödemeyi gösteren her not ve mesaj değerldir. İşinize yarayacak başlıca deliller:

  1. Banka hesap hareketleri ve maaş dekontları
  2. Aynı işyerinde çalışmış iş arkadaşlarınızın tanıklığı
  3. Meslek kuruluşları ve sendikalardan emsal ücret araştırması
  4. Puantaj, mesaj, e-posta gibi işyeri kayıtları

Eksik Gün Tespiti ve Ücret Tespiti Karşılaştırması

KonuEksik gün tespitiÜcret tespiti
SorunAyda 30 günden az bildirimGerçek ücret yerine asgari ücret
Neyi etkiler?Prim gün sayısı, emeklilik tarihiEmekli aylığının tutarı
Temel delilTanık, puantaj, izin/rapor belgesinin yokluğuBanka kaydı, emsal ücret araştırması
Süre5 yıllık hak düşürücü süre5 yıllık hak düşürücü süre

Süre, Sonuç ve Diğer Haklarınız

Eksik gün ve ücret tespiti talepleri de hizmet tespitiyle aynı 5 yıllık hak düşürücü süreye bağlıdır; çünkü 5510 sayılı Kanun mahkeme kararındaki kazanç ve gün sayılarını esas alır. Bu süre kaçırılırsa eksik prim günleri kural olarak artık dava yoluyla kayda geçirilemez; çalışmanın SGK tarafından öğrenildiği durumlara ilişkin istisnalar ayrıca değerlendirilir. Sürenin nasıl hesaplandığını eksik prim hizmet tespit davası zamanaşımı ve süre hesabı yazımızda bulabilirsiniz.

Karar kesinleştiğinde SGK kayıtlarınız buna göre güncellenir ve eksik primler işverenden tahsil edilir; size prim farkı çıkarılamaz. İşverenin ödeyeceği primler ve yaptırımlar için işverene uygulanan prim ve cezalar sayfamıza göz atabilirsiniz. Eksik bildirim, işçiye haklı fesih imkânı da verebilir; ayrıntılar sigortasız çalışan işçinin hakları yazımızdadır. Dava hazırlığı için dilekçe örneği de fikir verebilir.

Ne Yapmalısınız?

  • Hizmet dökümünüzü indirin ve her ayın gün ile kazancını kontrol edin.
  • Maaş dekontlarınızı ve banka hesap dökümlerinizi saklayın.
  • Bordroyu imzalamadan önce gün sayısını ve ücreti okuyun.
  • Bordro gerçeği yansıtmıyorsa imzanızın yanına ihtirazi kayıt düşün.
  • Sizinle çalışmış iş arkadaşlarınızın iletişim bilgilerini not edin.
  • 5 yıllık süreyi kaçırmamak için gecikmeden hukuki destek alın.

Yargıtay Kararları Ne Diyor?

Eksik gün ve ücret tespiti taleplerinde mahkemenin neye dikkat etmesi gerektiğini Yargıtay’ın şu kararları gösterir:

Kararİlke
Yargıtay 10. HD, 29.04.2025, 2025/390 E., 2025/7067 K.Çalışmasının büyük bölümü kayıt dışı bırakılan işçi için eksik günlerin tespitine ilişkin ilk derece kararı onanmıştır. Kararı aktaran teze göre, eksik gün tespitinde hükümde hem eksik günler hem de prime esas kazanç gösterilmelidir.
Yargıtay 10. HD, 29.09.2021, 2021/7683 E., 2021/11286 K.Dilekçede yalnızca belirli dönemdeki çalışmanın tespiti istense bile, talebin niteliği gereği prim ödeme gün sayısının tespiti de istenmiş sayılır.
Yargıtay 10. HD, 09.11.2023, 2023/7659 E., 2023/11083 K.Mahkeme davacıya ilişkin belge ve kayıtları işverenden istemeli; ücret bordroları, puantaj ve işyerinin Kurumdaki dosyası getirtilmeli, bordrolarda adı geçen sigortalılar tanık olarak dinlenmelidir.

Bu kararlar, eksik prim günü davasında yalnızca gün sayısının değil, o günlere ait kazancın da hükümde açıkça yer alması gerektiğini gösterir. Bordro ve puantaj kayıtlarının mahkemece işverenden istenebilmesi de belgelerin sizin elinizde olmadığı durumlarda önemli bir güvencedir.

Eksik Prim Hakkında Sık Sorulanlar

Eksik günler ve düşük ücret için ayrı dava mı açmalıyım?

Hayır. Eksik günler ve gerçek ücret genellikle hizmet tespiti talebiyle birlikte aynı davada istenir.

Bordroyu imzaladım, yine de dava açabilir miyim?

Evet. İmzalı bordro güçlü bir delildir; aksini ispat için banka kayıtları gibi yazılı ve somut deliller özellikle önem taşır, tanık beyanları bu delilleri destekler.

Eksik primleri ben mi ödeyeceğim?

Hayır. Eksik primler gecikme cezası ve zammıyla işverenden tahsil edilir, sizden prim farkı istenemez.

Asgari ücretten gösterildiğimi nasıl anlarım?

e-Devlet hizmet dökümünde her ay bildirilen kazancı gerçek maaşınızla karşılaştırın; sürekli asgari ücret düzeyinde kalıyorsa düşük bildirim olabilir.

Kaynaklar

  • Osman Berat Bayazıt, Hizmet tespiti davası, Yüksek Lisans Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, 2026 (YÖK Tez No: 1030093).
  • Hüseyin Konak, Yargıtay kararları ışığında hizmet tespiti davalarında ispat sorunu, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi, 2024 (YÖK Tez No: 853102).